Schoolleidersconferentie 2019

> Lees meer over de Schoolleidersconferentie 2020

Op 13 november 2019 vond de Schoolleidersconferentie plaats in Gooiland (Hilversum). Lees hieronder het verslag van de dag en bekijk de presentaties van de werk- en inspiratiesessies.

Aan de slag met de toekomst: van visie naar actie

Zo’n 250 schoolleiders reizen op 13 november naar theater Gooiland in Hilversum om inspiratie op te doen en met elkaar te sparren over de toekomst. Voortgezet Leren heeft daartoe een afwisselend programma samengesteld, dat soepeltjes aan elkaar wordt gepraat door dagvoorzitter Joep Stassen. Actuele zorgen – het lerarentekort, werkdruk, de toch-maar-wel-staking en het uitblijven van structureel extra geld – worden zeker niet onbenoemd gelaten, maar de toon op deze dag is energiek, hoopvol en verrassend.

Durf fouten te maken

De positieve toon wordt meteen al gezet door VO-raadvoorzitter Paul Rosenmöller en Clementine van den Berg, rector van het Revius Lyceum in Doorn, die de dag samen aftrappen met een vraaggesprek met de dagvoorzitter. Zij zijn positief gestemd, vertellen ze. Van den Berg vanwege de mooie ontwikkelingen op haar school die steeds meer een ‘leergierige gemeenschap’ aan het worden is. En Rosenmöller, omdat het bij beleidsmakers en politici eindelijk goed is doorgedrongen dat er investeringen nodig zijn in het funderend onderwijs, dus in po én vo. Verder juichen zij het allebei toe dat het tegenwoordig vanzelfsprekend is dat schoolleiders en leraren lerende zijn. “Vroeger had je een probleem als je een leervraag had, vandaag heb je een probleem als je er géén hebt”, aldus Rosenmöller. Hij benadrukt de leerzaamheid van fouten durven maken en sluit af met een bijzondere wens: “Ik gun het jullie allemaal dat je een keer flink op je bek gaat; uit ervaring weet ik dat je daar heel veel van kan leren.” Reacties uit de zaal bevestigen dit. Een deelnemer noemt het ‘de kracht van kwetsbaarheid’. “Als schoolleiders moeten we voorleven dat het leerzaam is om kwetsbaar te zijn en fouten te maken.”

Durf te vragen

Volgens ‘waarmaker en trainer’ Nils Roemen , de keynote speaker op de ochtend, is het nodig dat we ook nog iets anders durven. In een wervelende, humoristische presentatie maakt hij duidelijk dat mensen aanmerkelijk meer bereiken als ze durven vragen, ofwel als ze hun verlanglijstjes wereldkundig maken. Hoe dat werkt? Allereerst helpt Roemen het misverstand de wereld uit dat er sprake is van schaarste. Absoluut niet waar: er is juist overvloed! Er is van alles veel te veel, maar het bevindt zich alleen op de verkeerde plek, waardoor er dagelijks bergen voedsel worden weggegooid, kantoorruimten en vakantiehuizen een groot deel van de tijd leegstaan en zolders en schuren vol liggen met ongebruikte spullen. “We leven in de grootste grabbelton ter wereld, maar we kunnen niet grabbelen”, aldus Roemen. “Hoe je dat doet? Durf te vragen! Maak je verlanglijstje bekend, vertel wat je wilt. Hoe kun je anderen in beweging krijgen als ze niet weten wat je wilt bereiken?” En dat raakt aan een ander gegeven dat ten grondslag ligt aan het durf-te-vragenconcept van Roemen: mensen worden er blij van als ze een ander kunnen helpen. “Als je anderen vraagt wat je echt wilt, vergroot je de kans aanzienlijk dat je dat ook werkelijk krijgt, omdat de meeste mensen het fijn vinden om jou een stap verder te helpen in het realiseren van je droom. En heel belangrijk: zet op goede ideeën geen copyright, maar copyleft. Met andere woorden: deel en verspreid goede ideeën. Alleen dan kun je bergen verzetten.” Een deelnemer brengt het advies ‘Durf te vragen’ direct in praktijk en vraagt vanuit de zaal aan Roemen of hij dit verhaal ook op haar school wil komen vertellen. Het overvalt hem zichtbaar, maar na wat grappen, grollen en heen-en-weer gepraat is er een deal. En de hele zaal is uitgenodigd om ook te komen.

Verlanglijstjes

Het copyleft delen van ideeën en ervaringen brengen de deelnemers meteen in praktijk in de workshops, die over zeer uiteenlopende onderwerpen gaan, zoals onderwijs anders organiseren, collegiale visitatie, curriculumherziening, flexibilisering en werken aan een professionele cultuur. “Het is altijd inspirerend en leerzaam om te horen hoe anderen het doen”, zegt een deelnemer. “We hebben uitgewisseld hoe we in onze scholen met maatwerk bezig zijn. Ik heb mooie dingen gehoord die ik zeker meeneem naar ons MT.” Tijdens de pauze krijgen de schoolleiders de verlanglijstjes voorgeschoteld van leerlingen, die voor de lunch zijn uitgenodigd om hun wensen kenbaar te maken via een leerlingen expositie: posterpresentaties met wensen en tips die ze de schoolleiders willen meegeven. ‘Geef ons meer keuzemogelijkheden’, ‘Overleg meer met leerlingen’, ‘Houd meer rekening met wat wij al kunnen en weten’. “Je ziet hier dat leerlingen al goed durven vragen”, zegt een deelnemer. “Daar kunnen we van leren, want wij zijn vaak nog te voorzichtig en te bescheiden.”

“Ook minister Slob heeft een verlangen: “Ik heb behoefte aan openheid en transparantie van het veld”

Onverwachte gast

De lunchpauze wordt wat verkort, omdat zich een onverwachte gast aandient. Minister Arie Slob reist door het land om gesprekken te voeren met schoolleiders en praat in dat kader tijdens de lunchpauze in een aparte ruimte met een groep van 25 deelnemers. En nu hij hier tóch is… Slob het middagprogramma in de grote zaal met een kort vraaggesprek met de dagvoorzitter. Hij toont respect en waardering voor de schoolleider die ‘met één been in de bestuurskamer en één been in de docentenkamer staat’, een positie die soms zwaar en eenzaam is. Slob is lovend over de wijze waarop schoolleiders werken aan de versterking van de beroepsgroep en hun eigen professionalisering, bijvoorbeeld door middel van het schoolleidersregister. Verder waardeert de minister het zeer dat er steeds meer scholen met elkaar gaan samenwerken in plaats van elkaar te beconcurreren. “Zo blijkt een moeilijk vraagstuk zoals de krimp ook kansen met zich mee te brengen.” En ja, ook de minister heeft een verlangen: “Ik heb behoefte aan openheid en transparantie van het veld, dat jullie laten zien en laten horen wat jullie bezighoudt en nodig hebben en mij ook laten weten welke mooie dingen er allemaal in jullie scholen gebeuren.”

Adapt or die

Voordat de deelnemers naar hun tweede workshop gaan, worden ze blootgesteld aan een zeer indringende ‘Wake-Up Call’ van de Fountainheads ofwel: de ‘trendverkenners en innovatieversnellers’ Wim van Rooijen en Jan-Henk Bouman. In een onnavolgbaar razend tempo storten zij gedurende een half uur een enorme hoeveelheid woorden, dia’s en filmpjes over de zaal uit waarmee ze laten zien wat er in de ons omringende wereld zoal gaande is: robots, Tesla, dna printers, het hologram, Magic Leap, kunstmatige intelligentie, maar ook Brexit, gele hesjes, Chi en Trump komen langs. En nog veel en veel meer. De boodschap? Stilzitten is geen optie, verhoud je tot wat er om je heen gebeurt. Creëer functieloze tijd om de mogelijkheden te verkennen en te beslissen wat je ermee doet. Er is eigenlijk maar één optie: adapt or die! Enigszins overdonderd verzucht een deelnemer na afloop van dit relaas: “Ik moet er nog even over nadenken wat ik hiervan meeneem naar school, maar de energie van deze heren is werkelijk overweldigend. Wat een power! In die zin vond ik dit zeer inspirerend.”