DIGITALE VAARDIGHEDENEIGENTIJDS ONDERWIJSLERARENSCHOOLLEIDERSTEAMLEIDERS

VR-brillen in de wiskundeles: een boost voor het ruimtelijk inzicht van leerlingen

VR-brillen in de wiskundeles: een boost voor het ruimtelijk inzicht van leerlingen

Met een virtual reality-bril op het hoofd ervaren leerlingen van CSG Willem de Zwijger geometrische figuren in de praktijk. Wiskundedocent Sjaak Kamerling pioniert met deze vernieuwende vorm van lesgeven.

“Zo’n drie jaar geleden ging ik op zoek naar middelen om virtual reality (VR) in te zetten in mijn wiskundelessen,” vertelt Sjaak. “Ik denk namelijk dat dit echt de toekomst is. Steeds meer leerlingen krijgen hier later in hun opleiding of werk mee te maken. Een geneeskundestudent stapt bijvoorbeeld de operatiekamer in met behulp van VR en bij de vrijwillige brandweer leer je een virtuele brand blussen.” Ook wilde hij graag zien of leerlingen op een andere manier leren kijken en ontdekken met VR. “Ik ben toen gaan experimenteren met een smartphone die je in een VR-bril schuift. Veel anders was er nog niet mogelijk. Maar het gebruik daarvan is vrij passief. Ik wilde mijn leerlingen liever zelf laten ontdekken en bouwen in een virtuele omgeving.”

Wiskundige tempel

Via internet stuitte Sjaak op een project van de universiteit van Almería in Spanje. Daar had een wiskundeprofessor samen met een student software ontwikkeld die wel heel dicht in de buurt kwam bij wat hij zocht: een pakket dat zich vooral op 3D meetkunde richt. Zijn toenmalige rector stelde voor dat hij daar gewoon eens ging kijken. “Geweldig toch?! Ik heb in Spanje zelf met het pakket gewerkt en daarnaast veel met de makers en de didactisch ondersteuners gesproken.” In het programma wandel je een omgeving binnen, in Sjaaks geval een wiskundige tempel, een verwijzing naar de Griekse grondleggers van de meetkunde. “Ik kan daar opdrachten voor de leerlingen klaarzetten, maar hen ook zelf iets laten opbouwen. Het is echt een ontdek-omgeving.” Leerling Dennis is het daarmee eens: “Je kunt wel heel makkelijk en op een leuke manier ontdekken wat nu bijvoorbeeld een prisma en andere soorten vormen zijn.”

Hulpmiddel, geen doel

Een jaar na zijn reis naar Spanje ging Sjaak met zijn klassen 4 havo en 4 vwo aan de slag. Hij laat steeds een groepje van drie leerlingen met een VR-bril werken, waarbij de één de bril opheeft en de controllers bestuurt. De andere twee leerlingen kijken mee op het scherm, sturen aan en denken mee. Zo helpen ze elkaar bijvoorbeeld een kubus of andere 3D-objecten in de VR-omgeving te bouwen. Of ze denken samen na hoe je een vloer kunt betegelen met veelhoeken. Sjaak: “Je merkt dat leerlingen die moeite hebben een platte tekening in 3D te zien, ineens veel beter inzicht krijgen.” Ook de huidige directeur beheer Wilhelm Krajenbrink roemt de waarde van de extra dimensie die VR toevoegt aan het wiskundeonderwijs. “Maar,” zegt hij: “technologie is altijd een hulpmiddel, geen doel op zich. Het maakt leren soms gewoon net wat gemakkelijker en leerlingen gemotiveerder.”

“Je merkt dat leerlingen die moeite hebben een platte tekening in 3D te zien, ineens veel beter inzicht krijgen.”

VR-coaches in de klas

Sjaak benadrukt dat de VR-brillen een aanvulling zijn op de reguliere vorm van lesgeven. “Terwijl een groepje met de bril werkt, ben ik gewoon met meetkunde-onderwijs aan de rest bezig. Ik heb het lesmateriaal voor de bril zo gemaakt dat ik weinig hoef te ondersteunen. En het leuke is: de leerlingen coachen elkaar. Als het ene groepje ervaring heeft opgedaan en problemen heeft opgelost, leggen ze dat de volgende les aan de rest uit.” Los van het omgaan met de technologie, vindt Sjaak het ook heel waardevol dat de leerlingen op deze manier zo goed leren samenwerken.

Pionieren

“Het was en is nog steeds flink pionieren,” vertelt Sjaak. “Maar we hebben nu een netwerk van enthousiaste leraren door heel Europa die hiermee experimenteren. We wisselen lesmateriaal en ervaringen uit via een gesloten Google Drive-omgeving en een Whatsapp-groep.” Ook heeft hij zo rechtstreeks contact met de makers, die steeds met updates komen en de feedback van de leraren hierin meenemen. “Inmiddels is een collega-wiskundedocent ook met VR in de brugklas gestart, omdat we willen zien wat er in verschillende leerjaren gebeurt. In het eerste jaar gaat het meer om samen nadenken en zijn de leerlingen wat speelser. Met uitdagende denkactiviteiten tillen ze zo hun kennis uit het leerboek, bijvoorbeeld over spiegelingen en rotaties, naar een hoger plan. Binnenkort gaan we ook testen hoe het gebruik van VR uitpakt in een klas met 30 vmbo-leerlingen.”

ICT-ondersteuning

Dat je voor zo’n nieuwe onderwijsvorm ook nieuwe hardware en software nodig hebt, spreekt voor zich. De sets die de school moest aanschaffen voor Sjaaks lessen, kostten zo’n 1500 euro, de software NeoTrie VR kost nog geen 17 euro. “Maar geld is niet de grootste hobbel”, meent Wilhelm. “Op de totale begroting van de school is dat nog te overzien. Vooral belangrijk is dat je de ondersteuning op orde hebt, en dat je uren van je ict-medewerkers beschikbaar stelt. Ons hoofd ict heeft gezorgd dat de zwaardere computers met wat trial and error nu daadwerkelijk draaien.”

Zelf aan de slag met VR

Een tip van Sjaak: ga niet zelf het wiel uitvinden. Wie ook met VR in de les wil gaan werken, kan altijd bij hem terecht voor technische vragen of vragen over de aanpak in de klas. Inmiddels heeft hij al wat workshops gegeven, onder andere op de Nationale Wiskundedagen. De presentatie en hand-out daarvan geven een beeld van zijn zoektocht en ook werkbladen voor praktische opdrachten. Maar begin eerst maar eens met een smartphone, is zijn advies. “Je kunt ook een level lager beginnen”, om maar in game-termen te blijven. Uiteraard is er met VR nog veel meer mogelijk dan het geven van wiskundelessen alleen. Sjaak: “Denk aan aardrijkskunde. Daarbij kun je met Google Earth in VR prachtige dingen doen!”

Downloads van CSG Willem de Zwijger

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp of wil je tips en ervaringen delen met andere collega’s? Op Edualdo.nl delen leraren en schoolleiders uit het vo én po hun vragen en antwoorden over allerlei onderwerpen.

Deel dit bericht

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp? Neem contact met ons op en we helpen je verder.

contact

Blijf op de hoogte

Meld je aan voor de Voortgezet Leren nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws en praktijkvoorbeelden:

Meld je aan