PROFESSIONALISERINGSHRMLERARENSCHOOLLEIDERS

Vanuit persoonlijk leiderschap werken aan de beste versie van jezelf

Vanuit persoonlijk leiderschap werken aan de beste versie van jezelf
Peter de Visser en Aranka Kuiper

Op Stad & Esch bouwen alle medewerkers via de ‘Boom van zeven goede gewoonten’ aan een gemeenschappelijke taal die leidt naar persoonlijk leiderschap. Ook alle leerlingen plukken daar de vruchten van.

Mogen en kunnen zijn wie je bent en werken aan de beste versie van jezelf vanuit persoonlijk leiderschap; met die ontwikkeling is Stad & Esch al een aantal jaren bezig. Het past bij de visie van de school, waarin steeds meer met zelfsturende teams wordt gewerkt en waarbij er in 2024 geen middenmanagement meer is. “Dat vraagt om leiderschap en initiatief bij iedereen”, zegt directeur-bestuurder Peter de Visser. “Om de leraren daarin te trainen, ontwikkelen we een gemeenschappelijke taal. Deze is gebaseerd op de ‘Leader in me’ van Covey en de methodiek van DISC.”

De ‘Boom van zeven goede gewoonten’

Die gemeenschappelijke taal wordt uitgebeeld in de ‘Boom van zeven goede gewoonten’, die symbool staat voor groei en ontwikkeling van jezelf in samenwerking met de ander. Volgens Covey vormen zeven eigenschappen de basis voor effectief leiderschap. “Wees proactief, bepaal een doel en doe belangrijke zaken eerst”, legt Peter uit. “Zoek vervolgens naar de voordelen voor iedereen, luister goed voordat je praat, werk samen en zorg goed voor jezelf. Dat is de taal die we willen spreken en daarin trainen de leraren ook de leerlingen.”

“Het ultieme doel van persoonlijk leiderschap is dat leraren en leerlingen zelfbewustzijn ontwikkelen over hun eigen gedrag.”

Het effect van ons gedrag

Onderaan de boom staan vier bollen die de communicatiestijlen volgens DISC beschrijven: Dominant, Interactief, Stabiel of Consciëntieus. Peter: “Onze communicatiestijl biedt inzicht in ons gedrag, in hoe we iets doen en waarom we iets doen. Het helpt om onze talenten en kwaliteiten te benutten. Dat maakt ons bewust van het effect van ons gedrag en hoe we effectiever kunnen zijn. Want ons gedrag bepaalt voor een groot deel hoe succesvol je bent in het leven en tijdens leren. Het ultieme doel van persoonlijk leiderschap is dan ook dat leraren en leerlingen zelfbewustzijn ontwikkelen over hun eigen gedrag.”

Beter samenwerken

“Iemand zei ooit tijdens een training ‘het gedrag van een ander is niet tegen jou, maar voor zichzelf’”, vertelt Peter verder. “Inzicht in hoe jij of een ander iets doet en waarom, helpt om te zoeken naar wat werkt en wat niet. Zo leer je om beter samen te werken, in doelen te denken en de regie te nemen.” Dat merkt ook theaterdocent Aranka Kuiper, die in een zelfsturend team zit. “Daar heb je bepaalde vaardigheden voor nodig en ik vind het heel fijn dat we daarin getraind worden”, zegt ze.

Een betere taakverdeling

Tijdens de DISC-training speelde Aranka met haar team een kaartspel en leerde ze dat haar communicatiestijl voornamelijk geel (interactief) en een beetje groen (stabiel) is. “Dat geeft inzicht in waarom ik werk zoals ik werk, maar ik leerde ook hoe mijn collega’s werken en wat zij nodig hebben. Daardoor hebben we een veel betere taakverdeling in ons team gekregen.” Die inzichten deelde ze ook met een klas waar de leerlingen onderling vaak botsten. “Ik had een toneelopdracht bedacht en de leerlingen kregen onderling ruzie over de juiste aanpak. De één wilde gelijk beginnen, de ander wilde eerst een script hebben. Ze kwamen er niet uit. Toen heb ik ze het kaartspel laten spelen.”

Meer begrip voor elkaar

“‘Oh, jij bent rood (dominant) en ik ben geel, nu snap ik waarom het niet lukt’, zijn dan de reacties”, vervolgt Aranka. “Vervolgens vraag ik aan een leerling om aan de groep te vertellen wat hij met zijn communicatiestijl nodig heeft. Dat leidt tot meer begrip voor elkaar en een betere samenwerking.” Die samenwerking is een belangrijk onderdeel van persoonlijk leiderschap. En dat leiderschap moet alles stimuleren wat er bij Stad & Esch toe doet: motivatie, gedrag, betrokkenheid en leerlingresultaten.

“Tip: ontwikkel eerst met de leraren en daarna pas met de leerlingen”

Extra gecertificeerde trainers

Voordat je de leerlingen in persoonlijk leiderschap kunt trainen, moeten eerst alle leraren erin getraind zijn. Dat doet de school onder meer door leraren die dat willen, intern op te leiden in de eigen Stad & Esch Academie. Peter: “Dankzij het NPO kunnen we extra gecertificeerde trainers opleiden. Zo kunnen meer lerarenteams de trainingen over Covey en DISC volgen en dat helpt om het proces goed in de school te borgen. De trainers vertalen de ambities van de school naar concrete opbrengsten. Zo zetten we gezamenlijk de stappen naar persoonlijk leiderschap en dat is een tip die ik aan andere scholen kan meegeven. Ontwikkel eerst met de leraren en daarna pas met leerlingen.”

De beste versie van jezelf

Wat Peter betreft kan die ontwikkeling niet snel genoeg gaan. Mede door de coronacrisis liep het ontwikkeltraject vertraging op, maar het NPO helpt om te versnellen en om meer en sneller leerlinginterventies − zoals het DISC-kaartspel − uit te werken. In de onderbouw gaan de leerlingen spelenderwijs met DISC aan de slag en Covey komt in de bovenbouw aan bod. “Het doel is om ook de relatie tussen de communicatiestijl en studievaardigheden zichtbaar te maken”, aldus Peter. “Dat geeft leraren inzicht in de aanpak die een leerling nodig heeft. Zo willen we onze leerlingen stap voor stap helpen om vanuit persoonlijk leiderschap de beste versie van zichzelf te worden.”

Meer lezen

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp of wil je tips en ervaringen delen met andere collega’s? Op Edualdo.nl delen leraren en schoolleiders uit het vo én po hun vragen en antwoorden over allerlei onderwerpen.

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp? Neem contact met ons op en we helpen je verder.

contact

Blijf op de hoogte

Meld je aan voor de Voortgezet Leren nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws en praktijkvoorbeelden:

Meld je aan