Van straatcultuur naar schoolcultuur: hoe het Mundus College het tij wist te keren

Van straatcultuur naar schoolcultuur: hoe het Mundus College het tij wist te keren
Maxe de Rijk en Dyane Brummelhuis. Foto door Cees Glastra van Loon

In 2012 kwam de straatcultuur langzaam binnen op vmbo- en praktijkonderwijsschool het Mundus College in Amsterdam Nieuw-West. Leraren verloren grip op hun leerlingen. Nu, tien jaar later, is het tij gekeerd. Iedereen is trots op de school. Schoolleider Dyane Brummelhuis en docent Maxe de Rijk vertellen hoe ze dit met het team voor elkaar kregen.

Grip verliezen

“Doordat onze leerlingpopulatie veranderde, kwam er ander – druk en onveilig – gedrag binnen op school. Leraren begrepen niet wat onze leerlingen bewoog en verloren grip. Ze doceerden nog vanuit hun eigen werkelijkheid”, vertelt schoolleider Dyane Brummelhuis. Dyane startte in 2013 als directeur van het Mundus College. Ze richtte zich gelijk op het veranderen van de schoolcultuur. Ik zag veel leraren het vertrouwen in zichzelf verliezen. We moesten samen aan de slag met verandering.”

Waarden van de school

Samen met het hele team, een projectleider en een branding bureau zijn we toen vanaf nul gestart. We zochten met elkaar uit: waar staan we nu en waar staan we voor? We hebben uiteindelijk een paspoort gemaakt met onze waarden: gastvrijheid, respect, aandacht en steun. Daar hebben we tot op de dag van vandaag wat aan”, vertelt Dyane. Maxe, vanaf 2017 docent op het Mundus College en nauw betrokken bij de ontwikkelingen op de school: “Wat in het paspoort staat, zie je terug in de klas. Leerlingen weten waar de school voor staat, bijvoorbeeld gastvrijheid. Leerlingen groeten elkaar én de leraren.

Samen aan de slag

Dyane vindt het belangrijk dat iedereen op school bij de ontwikkelingen betrokken is. In ontwikkelgroepen dacht iedereen mee. “Iedere medewerker zat wel in een groep; iedere leraar en ieder MT-lid”, vertelt Dyane. Dyane denkt dat die betrokkenheid van alle medewerkers te maken heeft met haar stijl van leiderschap. Dyane: “Je moet laten zien dat als we niks doen, dingen goed mis kunnen gaan. Ik straalde uit dat onze school weer op de kaart moest en dat dit niet eenvoudig was, maar dat ik dat vertrouwen in het team had! Hoe ik dat deed? Ik keek, en kijk, naar iedereen z’n persoonlijke talent en zet die in waar mogelijk. Ben je goed in projecten leiden? Of goed in coaching? Dan kijken we waar dat past in de koers van de school. Dat moet je volgens mij altijd doen als schoolleider: bekijk mensen niet door één bril, kijk echt naar het individuele talent. Juist om samen sterk te staan!” Maxe ervaart dat dit werkt: “Zowel bij de leraren als bij de leerlingen merk je vrijwel nooit weerstand bij een nieuw idee. Slechts wat vraagtekens. Iedereen wil blijven ontwikkelen!”

“Iedereen heeft te maken met de schoolcultuur: van conciërge tot rector”

Straatcultuur versus schoolcultuur

Na een aantal jaren werken met ontwikkelgroepen werd ook onderwijssocioloog Iliass el Hadioui de school binnengehaald. Dyane: Ik las het boek ‘Hoe de straat de school binnendringt’ van Iliass en wist dat we hem nodig hadden. Hij is gestart met het geven van masterclasses waarin hij liet zien wat er thuis, op straat en op school gebeurt en waar de mismatch zich manifesteert. Hij gaf ons een sociologisch theoretisch kader. Daardoor werd het voor leraren inzichtelijker wat er nu precies in de klas gebeurde. Ze konden het gedrag van de leerlingen beter duiden.” De masterclasses waren toegankelijk voor het hele team; van conciërge tot rector. Dat is belangrijk, volgens Dyane: “Iedereen heeft te maken met de schoolcultuur. Maxe: “In de personeelskamers en vergaderingen werd en wordt veel gesproken over de theorie van Iliass of behaalde resultaten in de klas. We delen successen en leren van elkaar.”

Persoonsvorming & Socialisatie

Eén van de successen van Maxe is het vak Persoonsvorming & Socialisatie. Dit vak heeft ze samen met collega’s en onder begeleiding van Dyane ontwikkeld. Er wordt terecht van scholen verwacht aan persoonsvorming en socialisatie te doen. Er vallen thema’s onder die belangrijk zijn in een snel veranderende samenleving. Wie ben je als individu in de grote wereld en hoe leven we naast en met elkaar? Natuurlijk zit dit verweven in veel lessen, maar hoe ga je nu écht aan de slag met wat je vindt en/of wat goed of kwaad is?

Positief effect op leerlingen

In de leerlijn P&S zijn er zeven vaardigheden die aan bod komen: samenwerken, emoties herkennen, presenteren, kritisch denken, reflecteren, argumenteren en keuzes maken. Maxe: “Zo’n twee jaar geleden hebben we lerarenenquêtes afgenomen om de effecten van het vak op het gedrag van leerlingen te evalueren. Er kwam uit dat leerlingen beter met elkaar in gesprek gaan, beter met elkaar kunnen samenwerken en hun emoties beter kunnen reguleren.

“Door het vak P&S kunnen leerlingen beter met elkaar in gesprek, beter samenwerken en hun emoties reguleren”

Dyane heeft bijgedragen aan het succes van het vak, vindt Maxe:Dyane is een enorme drager van P&S. Ze staat er 100% achter en dat voelde je als team vanaf het begin. We kregen tijd om het vak te ontwikkelen en dingen uit te proberen. We begonnen als een enthousiast klein groepje, maar mede dankzij Dyane én de goede resultaten is iedereen op school nu enthousiast en betrokken! Het vak is echt onderdeel van onze schoolcultuur.

Transformatieve School

Naast de masterclasses van Iliass is het Mundus College ook gestart met de Transformatieve School’-methode van Iliass. Aan de methode zijn coaches verbonden, die op het Mundus College in de klas gingen kijken om vervolgens aan intervisie te doen. Dyane: “Op dit moment zijn we zelf coaches aan het opleiden. Dat heeft veel voordelen: binnen onze school ontwikkelen we zo meer eigenaarschap, er zijn simpelweg minder externen in je school nodig, en bovendien maak je stappen in de ontwikkeling van je leraren. Het is daarnaast ook gewoon leuk om bij je collega’s in de klas te kijken en met én van elkaar te leren en samen te werken aan het verbeteren van de school. Je bent immers collectief verantwoordelijk voor de schoolcultuur.

Schoolcultuur gedragen door iedereen

Door het neerzetten van een schoolmerk, een nieuw vak én een nieuwe methode is er inmiddels sprake van een duidelijke schoolcultuur voor iedereen. Dyane: Niet alleen leraren, maar ook leerlingen en ouders moeten de school en de methode begrijpen. Leraren vertellen de leerlingen daarom altijd waarom ze doen wat ze doen en leggen de theorie van de Transformatieve school zorgvuldig uit. Op deze manier weten leerlingen elkaar ook aan te spreken. Ook aan ouders leggen we het uit, tijdens driehoeksgesprekken.

Methode – Transformatieve School

Lesgeven is op iedere school en in iedere stad anders. Het is belangrijk dat een leraar zijn of haar aanpak afstemt op de normen, waarden en culturen van een groep. Doe je dit niet, dan ontstaan er spanningen tussen de leraar en leerlingen. In het kort houdt de methode die hoort bij de Transformatie School in dat je als leraar je leerlingen leert schakelen tussen soms botsende leefwerelden: school, thuis en op straat, in plaats van dat deze werelden door elkaar heen lopen in het schoolgebouw. Bekijk hier een uitleganimatie.

Deel dit bericht

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp of wil je tips en ervaringen delen met andere collega’s? Praat mee op Edualdo.nl!

Ga naar Edualdo.nl

Blijf op de hoogte

Meld je aan voor de Voortgezet Leren nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws en praktijkvoorbeelden
Meld je aan voor de nieuwsbrief