DIGITALE VAARDIGHEDENEIGENTIJDS ONDERWIJSMAATWERKLERARENSCHOOLLEIDERSTEAMLEIDERS

Tips voor zelfstandiger leren bij onderwijs op afstand

Tips voor zelfstandiger leren bij onderwijs op afstand
Coach Anke achter de laptop.

Binnen Agora-onderwijs staat de zelfstandigheid van de leerling centraal. Daardoor zijn leerlingen al gewend om zelfstandig aan de slag te gaan, en is de stap naar onderwijs op afstand minder ingrijpend. Wat kunnen andere scholen van deze werkwijze leren?

Zelfstandigheid stimuleren

Voor de leerlingen van Agora Liemers in Zevenaar is zelfstandig werken heel vanzelfsprekend. Zij maken zelf voor iedere schooldag een planning, werken aan hun zelfbedachte leervragen en bepalen zelf hoe zij hun tijd indelen. “Onderwijs op afstand is voor hen dus minder ingrijpend dan voor leerlingen van andere scholen. Agora-onderwijs gaat uit van intrinsieke motivatie en vergt veel zelfstandigheid. De leerlingen weten dat zij voor zichzelf leren. Of school nou open is of niet”, vertelt coach Anke Swanenberg. “Het was heel leuk om te merken dat de leerlingen, nog voordat zij de instructie voor het thuisonderwijs hadden ontvangen, al uit zichzelf waren begonnen.”

Hulpstapjes aanbrengen

Welke tips kan Anke meegeven aan andere scholen die de zelfstandigheid van hun leerlingen willen vergroten nu zij onderwijs op afstand krijgen? Anke: “Het is belangrijk dat je de verwachtingen van wat de leerling thuis moet doen en het doel van een opdracht heel duidelijk maakt. Breng ook hulpstapjes op weg naar het einddoel aan. Voor mijn leerlingen heeft dat meestal betrekking op hun leervragen. Daarvoor kunnen ze een stappenplan gebruiken. Eén leerling wilde bijvoorbeeld weten hoe dieren aan de patronen op hun vacht of huid komen. Een hulpstap in zijn onderzoek was contact leggen met een bioloog. Door met een vakexpert te praten werd ook zijn leervraag weer concreter. Met het bedenken van dit soort hulpstapjes kun je de leerling helpen. Het is natuurlijk nog beter als de leerlingen hun eigen doelen stellen. Het gevoel dat zij iets zelf hebben bedacht, is namelijk ontzettend belangrijk.”

“Breng samen hulpstapjes op weg naar het einddoel aan.”

Coachen op het proces

“Omdat je bij onderwijs op afstand minder zicht hebt op het leerproces, is het goed om je leerlingen wat nauwer te begeleiden”, vertelt Anke. “Als coach help ik voornamelijk bij het proces. Daarbij is goed persoonlijk contact met je leerlingen belangrijk. Mijn leerlingen weten dat zij alles aan mij mogen vragen en dat zij er niet alleen voor staan. Verder stel ik hen vragen. Eén leerling is bijvoorbeeld laatst aan een nieuwe leervraag over pandemieën begonnen. Voorafgaand vraag ik haar dan: Wat wil je hiervan leren? Wanneer ben je tevreden? En als de opdracht niet lukt: Waarom lukt het niet? Wat heb je al geprobeerd? En wat kun je nog meer proberen? Door zelf antwoorden te formuleren worden leerlingen zich bewuster van waar zij mee bezig zijn. Als coach of leraar help je hen door zo min mogelijk in te vullen en hen zelf inzicht te laten krijgen in wat voor hen werkt.”

Leestip van Anke

Het boek ‘Didactisch Coachen’ van Lia Voerman en Frans Faber geeft uitleg over zelfregulatie, het leerproces en de leertaak.

Samen afspraken maken

Ook als een leerling moeite blijkt te hebben met zelfstandig werken, is coachen volgens Anke een goede aanpak: “Ik confronteer de leerling door te vragen: Wat heb je gedaan? Wat vind je daar zelf van? Ben je tevreden? Meestal ziet de leerling zelf ook wel in dat het beter kan. Vervolgens ga je samen kijken waar hulp bij nodig is en afspraken maken over wat reëel is om te doen. Zo is een veelvoorkomend probleem afleiding, bijvoorbeeld door de smartphone. Ik laat de leerling zelf een oplossing formuleren, bijvoorbeeld dat het telefoontje tussen 10.00 en 12.00 uur wordt weggelegd. En dan kun je weer bespreken hoe dat uitpakt. Ik vind dat heel interessante gesprekken.”

Zicht op de voortgang

Zicht houden op de voortgang van je leerlingen is op afstand wel een hele uitdaging. Hoe kun je dat zo goed mogelijk doen? Anke heeft sowieso iedere dag contact met haar vijftien leerlingen: “Ik start de dag met een filmpje in de groepsapp.”

Bekijk hier de video van de dagstart van Anke:

“Na de dagstart appen de leerlingen mij hun dagplanning en aan het einde van de dag koppelen zij via een vlog, foto of berichtje terug hoe het is gegaan. De leerlingen moeten hun voortgang echt inzichtelijk maken en hierin zo concreet mogelijk zijn. Daarnaast houden zij hun leervragen en de verkregen feedback bij in hun digitale portfolio Peppels, waar ik ook zicht op heb. Verder videobel ik met iedere leerling tweemaal per week om de voortgang te bespreken.” Ook een persoonlijk berichtje bij het uitblijven van reactie werkt altijd goed, ervaart Anke. “Ik herinner de leerlingen nu bijvoorbeeld vaker dan op school aan hun planning. Ook als ze de terugkoppeling vergeten, app ik even en dan reageren ze altijd meteen. Ze doen het gewoon ontzettend goed.”

Bekijk de vlog van Zoë:

Op bed werken

Leerling Jill vindt vanuit huis aan school werken wel fijn: “Het is een beetje gek, maar omdat we altijd al veel zelf doen voelt het ook normaal. Ik kan nu lekker op mijn bed werken. Als ik even geen zin heb, ga ik ’s avonds weer verder. En als ik iets wil eten, kan dat gewoon. Op school moet je alle uren werken en kun je niet eten wanneer je wilt.” Het contact met ‘mevrouw Swanenberg’ vindt Jill best wel goed: “Ik was mijn terugkoppeling een keer vergeten en toen kreeg ik ’s avonds nog een appje van haar. De volgende morgen appte ze ‘Goede planning en goed gewerkt’.” Leerling Zoë vindt het thuisonderwijs anders, maar niet heel erg: “Wel ben ik snel afgeleid, doordat ik veel berichtjes in de groepsapp krijg. Ik werk met mijn broertje aan de eettafel. Daardoor kan ik me ook minder goed concentreren. Ik ben dus liever op school.”

Bekijk de vlog van Jill:

Het Liemers College neemt deel aan een innovatietraject van Voortgezet Leren met als thema ‘Organisatie van het doorontwikkelen van het Agora-concept’.

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp of wil je tips en ervaringen delen met andere collega’s? Op Edualdo.nl delen leraren uit het vo én po hun vragen en antwoorden over allerlei onderwerpen, zoals lesgeven op afstand.

Deel dit bericht

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp? Neem contact met ons op en we helpen je verder.

Contact

Blijf op de hoogte

Meld je aan voor de Voortgezet Leren nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws en praktijkvoorbeelden:

Meld je aan voor de nieuwsbrief