EIGENTIJDS ONDERWIJSLERAREN

Tips voor een goede online les

Tips voor een goede online les

Wat maakt een online les anders dan een ‘offline’ les, behalve dat de leerlingen niet in de klas zitten maar thuis? Wat is hybride lesgeven? Is dat anders dan blended learning? En waar moet je rekening mee houden als je een goede online les wilt geven? Lees hier tips van leraren van het webinar ‘Online/offline lesgeven’ op 29 oktober.

Hybride of blended

Tijdens het webinar kwam onder anderen Marloes Derksen als spreker aan het woord. Zij is docent Duits en ict-coördinator op het Kennemer College. Marloes maakt graag gebruik van digitale werkvormen en tools, omdat leerlingen zo meer mogelijkheden krijgen om de stof te verwerken. Maar wat is nu het verschil tussen hybride lesgeven en blended learning? “Blended learning is het combineren van online en offline opdrachten, hybride lesgeven is het tegelijk lesgeven aan leerlingen thuis en in de klas”, legt Marloes uit. Tijdens hybride lesgeven kun je dus blended learning toepassen. Het grootste struikelblok voor veel leraren is echter dat ze een online les anders benaderen dan een offline les, aldus Marloes. “Je uitgangspunten horen namelijk hetzelfde te zijn: wat wil je dat je leerlingen leren? De leerdoelen staan centraal. Van daaruit kun je je les gaan vormgeven met een duidelijke opbouw.”

Afwisseling

Voor Marloes is afwisseling in de les essentieel. “In elke les zorg ik voor een mix van werkvormen, een mix van leeractiviteiten, in verschillende leeromgevingen (samen en alleen, offline en online) en met verschillende middelen. Dat zorgt niet alleen voor een leukere en efficiëntere les, maar zo kun je ook beter maatwerk bieden aan je leerlingen.”

Marloes hanteert voor de opbouw van haar lessen de volgende stappen:
– Omschrijf je leerdoel
– Activeer voorkennis
– Geef instructie/demonstratie
– Leerlingen verwerken/passen toe
– Feedback/toetsing
– Reflectie

Klein beginnen

Marloes raadt aan om online lesgeven klein te beginnen. “Er zijn veel digitale tools beschikbaar om je te helpen. Het maakt niet zo veel uit welke je kiest, maar check eerst bij de IT-afdeling van jouw school of er een gebruikerslicentie beschikbaar is en of de privacywetgeving op orde is.” Vervolgens is het handig om jezelf bekend te maken met een bepaalde tool, en om deze te oefenen. Marloes: “Vraag eens een collega, iemand uit je gezin, of misschien een paar leerlingen om samen te oefenen. Daarmee verlaag je de drempel om er vervolgens met een hele klas mee te werken.”

Interactie en activatie

Marloes werkt graag met een samenwerkingsopdracht in PowerPoint, waarbij ze leerlingen thuis én in de klas gecombineerd in groepjes indeelt. “Elk groepje krijgt een eigen slide, waar de link op staat naar een eigen Teams-vergadering. In die vergadering maakt het groepje samen de opdracht en de resultaten vullen ze in op hun slide. Daarna komen we weer bij elkaar om de resultaten te bespreken in de ‘hoofdvergadering’.” En wees creatief in het bedenken van oplossingen: “Ik vraag mijn leerlingen regelmatig om een smiley te tekenen tijdens de (online) les in de tool Nearpod. Hoe voelen ze zich op dat moment? Ik zie alle tekeningen dan op mijn scherm. Een sip kijkende smiley zegt veel over hoe een leerling een opdracht ervaart. Daar kan ik dan later gericht op doorvragen.”

Kickstarters

Wil jij stap voor stap aan de slag met een digitale tool? Op de website van Voortgezet Leren vind je een aantal kickstarters, waarin wordt uitgelegd welke tool handig is voor welk doel, en hoe je deze gebruikt.

Vijf basisstappen

Patricia van Slobbe is voormalig docent Engels, onderwijstrainer en auteur van de boeken ‘Kleppen dicht! Effectief leren met ICT’ en ‘Kleppen open! Actief leren met ICT’. Ook Patricia benadrukt dat een online les dezelfde structuur heeft als een offline les. “De basis van jouw onderwijs, binnen en buiten de les, is hetzelfde. Je gaat uit van 5 basisprincipes:

  • Start met leerdoelen
  • Hoe ga je evalueren/toetsen?
  • Denk niet in lessen maar in leeractiviteiten
  • Zoek naar een goede mix (samen of alleen, papier of digitaal, etc.)
  • Gebruik leerversterkers, zoals interactie en activatie

“Onder leeractiviteiten versta ik wat de leerlingen dóen, dus oriënteren, begeleid oefenen of zelf een opdracht maken.” Het handige aan online lesgeven is dat dat niet allemaal binnen het lesuur hoeft, vindt Patricia. “Een half uur naar een instructie luisteren is best lang voor de gemiddelde leerling. Je kunt een kort stukje uitleg geven, en daarna de leerlingen een opdracht geven die ze samen of alleen maken. In de volgende les kun je dan de feedback van de opdracht bespreken. Denk dus breder dan alleen het lesuur, het gaat er ook om wat de leerlingen buiten de les doen.”

Leerversterkers

Ook raadt Patricia leraren aan om leerversterkers te gebruiken in hun online les. “Maak bijvoorbeeld meerdere kanalen aan in Teams, zodat leerlingen in een groepje hun eigen kanaal hebben en ze samen kunnen oefenen. Of activeer ze door alle leerlingen te vragen om op hetzelfde moment een antwoord in de chat te geven. Ik tel dan terug van 3 naar 1, en op 1 drukt iedereen op enter. Je ziet dan gelijk wie er achterwege blijft.” Een van de belangrijkste tips van Patricia is om het vooral simpel te houden: “Bedenk voor elk moment hoe de techniek jóu kan ondersteunen, anders kun je het beter achterwege laten.”

Practicum op afstand

Tijdens het webinar deelden de aanwezige deelnemers volop tips met elkaar. Zo noemden ze de tool Exam.net als optie om online te toetsen, gebruiken ze FlipGrid om online discussies te voeren en Kahoot om korte quizjes af te nemen. Ook kan het handig zijn om een leerling aan te wijzen die vragen in de chat in de gaten houdt bij een online les. Een andere docent bedacht online mini-workshops over verschillende wiskundeonderwerpen. Miranda, docente scheikunde, staat met haar praktijkopdrachten voor een extra uitdaging. “Ik heb een manier gevonden om leerlingen die thuis zitten alsnog een practicum te laten oefenen. Ik zet mijn klas aan het werk, waarbij een onderwijsassistent toezicht houdt. Ondertussen heb ik een practicum klaar staan, waarbij de leerling thuis mij stap voor stap via Teams moet vertellen wat ik moet doen. Ik voer precies uit wat degene zegt, en als er iets misgaat, ziet de leerling dat ook meteen. Vervolgens schrijft de leerling er een verslag over.”

“Bedenk voor elk moment hoe de techniek jóu kan ondersteunen, anders kun je het beter achterwege laten.”

Zichtbaar maken

Ook kan een schrijftablet koppelen aan een online vergadering handig zijn als je graag met een digibord werkt. Andere leraren opperen de mogelijkheid dat leerlingen filmpjes of foto’s sturen van een opdracht die ze thuis hebben gemaakt. Debbie, docente praktijkonderwijs: “Die foto komt dan in het portfolio van de leerling, zodat we zichtbaar maken wat hij of zij leert.” Ook heeft Debbie nog een tip voor leerlingen die vanwege de coronamaatregelen geen stage kunnen lopen in de horeca. “Neem contact op met groenteboeren of cateringbedrijven in de regio. Mensen bestellen in deze periode heel veel maaltijden online, en bij deze organisaties kunnen de leerlingen alsnog snijtechnieken leren.”

Meer tips

Meer tips over hybride lesgeven? Ga naar lesopafstand.nl.

Meer lezen

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp of wil je tips en ervaringen delen met andere collega’s? Op Edualdo.nl delen leraren en schoolleiders uit het vo én po hun vragen en antwoorden over allerlei onderwerpen.

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp? Neem contact met ons op en we helpen je verder.

contact

Blijf op de hoogte

Meld je aan voor de Voortgezet Leren nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws en praktijkvoorbeelden:

Meld je aan