Tips over digitaal toetsen

Tips over digitaal toetsen

In de periode dat alle scholen verplicht fysiek gesloten waren vanwege de coronacrisis, werd er met name digitaal lesgegeven. Niet alleen toetsen, maar ook schoolexamens moesten op afstand worden afgenomen. Maar hoe organiseer je dat? Of hoe kies je voor een alternatief? En hoe zorg je dat er niet wordt gefraudeerd? Lees hier de belangrijkste tips uit vijf praktijkvoorbeelden van de afgelopen tijd.

In vier stappen van oorspronkelijk schoolexamen naar alternatieve toetsvorm

Toetsdeskundigen Tamara van Schilt-Mol en Desirée Joosten-ten Brinke schreven een praktische handleiding met tips en adviezen over toetsen op afstand. Hun belangrijkste tip is: blijf relativeren. Desirée: “We merken dat veel leraren een perfecte alternatieve toets willen afnemen. Maar in een ‘gewoon’ examen zijn ook niet alle afnamesituaties even ideaal of de vraagstellingen even goed.” Tamara: “Welke vorm je ook kiest, de leerling is bezig met de stof waarvan jij wilt dat hij die beheerst.”

Daarnaast raden de toetsdeskundigen aan om kritisch te kijken naar welke stof je wilt toetsen. Tamara: “Als je de eindtermen als uitgangspunt neemt, kun je nooit de ‘verkeerde’ toetsvorm kiezen. Zorg ervoor dat je de alternatieve toetsvorm goed uitwerkt. In een mondeling van twintig minuten kun je geen twintig leerdoelen toetsen. Kies er dus vijf en verdeel de tijd. En overweeg bijvoorbeeld om ‘hands-on’ vaardigheden, zoals een scheikundeproef, passief te toetsen.”

En hoe voorkom je dat leerlingen frauderen? Tamara: “Er zijn applicaties voor online surveilleren, maar de implementatie hiervan kost tijd en geld. Relativeren dus; onrechtmatigheden komen ook bij ‘gewone’ toetsen voor.”

Digitaal examineren: hoe organiseer je dat?

Op OSG de Hogeberg op Texel was het analyseren van het Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA) de eerste stap voor rector Corrie Eriks. “We begonnen met het maken van een overzicht: alle secties zetten de openstaande PTA-onderdelen op papier.” Toen duidelijk was welke stof er getoetst moest worden, hadden de leraren drie opties.

De eerste optie was het programma Quayn. Corrie: “Het werkt eenvoudig; leerlingen krijgen het examen via Quayn aangeboden en maken het binnen een bepaald tijdsslot. Dit kan een meerkeuzetoets zijn, waarbij de vragen in willekeurige volgorde worden aangeboden, of een toets met open vragen.” Een tweede optie was een mondelinge toets via Microsoft Teams. Een tip is om de beoordeling te structureren. “De afspraak is dat leraren gebruikmaken van een beoordelingsformulier, zodat zij alle leerlingen op dezelfde punten beoordelen.” Een derde optie was een opdracht of werkstuk. De school bewaakte ook hier de betrouwbaarheid: “Leerlingen leveren de opdracht binnen een bepaald tijdslot en via Magister in, zodat we een plagiaatcontrole kunnen uitvoeren.”

Een andere tip van Corrie is aandacht besteden aan de communicatie, zodat iedereen weet waar hij aan toe is: “We hebben de plannen voor het digitaal toetsen op papier gezet, in duidelijke en concrete taal.” In het document zijn nog meer tips voor online toetsen te vinden.

Een volwaardig diploma via een schoolexamen op afstand

Vmbo-school Het Element in Amersfoort koos voor digitale opdrachten ter vervanging van de reguliere toetsen en examens. Examensecretaris en kwaliteits- en beleidsmedewerker Mirjam Lenters-Vinke: “Wij hadden al kritisch naar het PTA gekeken; welke onderdelen stonden nog open en welke tussentijdse toetsen konden vervallen of worden vervangen door een digitale vorm van afname?” Mirjam maakte vervolgens een plan van aanpak. De vakdocenten kregen de taak om digitale opdrachten te ontwikkelen die de eindtermen dekken.

“Het moet echt een grote opdracht zijn in de vorm van een werkstuk, een digitale presentatie, een blog, filmpje of een combinatie”, legt Mirjam uit. “Leerlingen zijn er maximaal vier uur mee bezig en we werken volgens een vast format en beoordelingsmodel.” Om fraude te voorkomen, moeten de leerlingen hun opdracht inleveren via Magister. Wilco den Tuinder, leraar maatschappijleer: “In Magister wordt al een automatische controle op plagiaat gedaan. Ook leggen we duidelijk aan de leerlingen uit dat ze geïnterviewd worden als wij twijfelen of ze de opdracht zelf hebben gemaakt. Dat interview wordt dan ook opgenomen om onduidelijkheid bij de controle te voorkomen.”

Met een toetsprotocol op afstand examineren

Op locatie !mpulse van OSG Piter Jelles was op directieniveau besloten om het aantal toetsen in het PTA intact te laten, zo vertelt examensecretaris, decaan en coach Ernesto Lemke. Leraren konden wel de vorm, omvang en tijdsduur van de toetsen aanpassen. Ernesto maakte samen met collega’s een eenduidig toetsprotocol en ze deelden een overzicht van toetsvormen. Daarin staat onder meer of de toetsvorm geschikt is voor grote groepen, welk protocol gevolgd moet worden en wat de werkwijze is. Om een geschikte toetsvorm te bepalen, vroeg lerares Nederlands Anke van Oosterhout zich eerst af wat het belangrijkste doel van het schoolexamen was. “Dat cijfer is belangrijk, maar ik wil vooral zien dat ze de stof beheersen.” Haar leerlingen uit havo 5 maakten een meerkeuzetoets via Socrative. “Daarin worden alle vragen en antwoorden door elkaar gehusseld. Door de tijd in te korten van anderhalf uur naar drie kwartier moeten ze op tempo werken en is er geen tijd voor stiekem contact.” Voor leerlingen uit vwo 6 maakte Anke verschillende versies van een tekstanalyseopdracht, zodat een poging tot overleg geen zin had.

Een kritische blik op het PTA biedt ruimte voor examinering op afstand

Pieter Groen in Katwijk schrapte zo veel mogelijk niet-verplichte eindtermen uit het PTA. Sylvia Spaans-Touw, examensecretaris en docent wis- en natuurkunde: “In veel PTA’s stonden toetsen waarbij vooral stof uit het centraal examen zou worden getoetst en die stof konden de leraren schrappen.” Leraren die nog een mondeling examen moesten afnemen, deden dat via Microsoft Teams of telefonisch. De docent maakte daarvan ook een audio-opname om achteraf discussies over normering te voorkomen.

Praktische opdrachten zoals verslagen, presentaties en werkstukken met toepassings- en inzichtvragen moesten fraude bij de schriftelijke digitale toetsen zo veel mogelijk voorkomen.

Sylvia beoordeelde de werkstukken aan de hand van een rubric. “De leerlingen hebben een duidelijke instructie gekregen en weten dus precies wat ik van hen verwacht. We werken met SOM en kunnen daar een plagiaatcontrole in doen.”

Ook aan de slag? Lees hier meer over kennisgedreven werken.

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp of wil je tips en ervaringen delen met andere collega’s? Op Edualdo.nl delen leraren en schoolleiders uit het vo én po hun vragen en antwoorden over allerlei onderwerpen.

Deel dit bericht

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp? Neem contact met ons op en we helpen je verder.

Contact

Blijf op de hoogte

Meld je aan voor de Voortgezet Leren nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws en praktijkvoorbeelden:

Meld je aan