Reflectietool leiderschap en duurzame onderwijsontwikkeling

Reflectietool leiderschap en duurzame onderwijsontwikkeling

Vanzelfsprekend wil je dat de onderwijsontwikkeling die in gang is gezet op de lange termijn daadwerkelijk impact heeft op de kwaliteit van het onderwijs. Leiderschap is hierbij cruciaal. Naast de rector of teamleider, kunnen ook leraren een belangrijke bijdrage leveren aan het leiderschap voor duurzame onderwijsontwikkeling. Wil je weten in hoeverre het leiderschap op jouw school is toegerust om een duurzame onderwijsontwikkeling te realiseren? Dat kan met de Reflectietool Leiderschap en duurzame onderwijsontwikkeling.

Wanneer gebruik je deze tool?

Je moet als school gestart zijn met het inrichten en uitvoeren van een onderwijsontwikkeling. Je hebt bijvoorbeeld een werkgroep ‘formatief handelen’ opgericht of werkt in een ontwikkeltraject aan meer autonomie en eigenaarschap voor leerlingen. Met deze tool kun je als team (tussentijds) in gesprek gaan om het leiderschap op school te analyseren. De uitkomsten leveren verbeterpunten op, waarmee sterker leiding gegeven kan worden aan verandering.

Wat levert het op?

Door regelmatig te reflecteren met de betrokken school- en projectleider(s) kan het leiderschap (nog) beter worden toegerust voor het realiseren van duurzame onderwijsontwikkeling. Zo voorkom je dat je vol enthousiasme begonnen ontwikkeltraject na twee jaar strandt, omdat er plotseling een andere prioriteit voorbij komt.

Hoe werkt het?

De online reflectietool bestaat uit 32 stellingen over de onderwijsontwikkeling op school. Invullen kost ongeveer 15 minuten. Per stelling geef je aan of deze wel, gedeeltelijk of niet van toepassing is bij jou op school. Ook geef je per stelling aan wat jij denkt dat de beste vervolgstap is: hoe kun je op korte termijn met dat aspect of onderdeel van de ontwikkeling aan de slag? Drie medewerkers vullen de tool individueel in, bijvoorbeeld de rector, de verantwoordelijke of direct betrokken schoolleider en een docent die betrokken is bij de onderwijsontwikkeling.

Het resultaat is een rapportage van de huidige situatie van het leiderschap rondom de onderwijsontwikkeling en de stappen die gezet kunnen worden om naar de gewenste situatie te bewegen. Deze rapportage kun je als pdf-bestand opslaan en bewaren.

Op basis van de uitkomsten van de reflectietool, ga je in gesprek met collega’s op school, bijvoorbeeld de schoolleider en de projectleider. Vervolgens maak je concrete afspraken om de sterke kanten te behouden en aan de verbeterpunten te werken. Ook bespreek je de uitkomsten en de afspraken met de werkgroep: zo kunnen zij hun eigen strategie en acties relateren tot de ontwikkelingen op schoolleidersniveau. Bovendien hoor je in dit gesprek ook of de visie van de schoolleiding op de onderwijsontwikkeling (nog) overeenkomt met die van de leraren in de werkgroep.

Stappenplan

  1. Voorbereiding
    • Bespreek welke drie collega’s (rector, schoolleider, projectleider) de reflectietool invullen
    • Bepaal wanneer de resultaten van de reflectietool besproken worden (Reflectietoolbespreking). Plan hier minimaal 1,5 uur voor in.
    • Eventueel: vraag een (externe) (proces)begeleider die als gespreksleider kan optreden
  2. Uitvoering: Individueel invullen van de Reflectietool
    • Vul de reflectietool in. Dit neemt ongeveer een kwartier in beslag.
      • Voor elk van de 32 stellingen, geef je aan of dit ‘wel’, ‘gedeeltelijk’ of ‘niet’ gebeurt bij jou op school.
      • Voor de stellingen die ‘gedeeltelijk’ of ‘niet’ gebeuren bij jou op school, beschrijf je een concrete vervolgstap: wat kun je volgende week doen om dit ‘wel’ terug te gaan zien?
    • Stuur de rapportage op naar de anderen.
    • Lees alle rapportages door voor de Reflectietoolbespreking
  3. Analyse: Reflectietoolbespreking
  • Bespreek de rapportages tijdens de Reflectietoolbespreking
    • Welke verschillen zie je?
    • Wat bedoelt ieder met zijn of haar antwoord?
    • Wat gaat goed?
    • Wat kan beter?
  • Stel gezamenlijk concrete vervolgstappen op en maak daar afspraken over.
  • Maak een gezamenlijke rapportage, met daarin de vervolgstappen, en sla deze op.
  1. Vervolg
    • Plan een terugkoppeling van het gesprek met de leden van de werkgroep(en).
    • Plan een moment voor het evalueren van de gemaakte afspraken, zoals vastgelegd in de gezamenlijke rapportage.
    • Plan een moment, bijvoorbeeld na een (half)jaar, voor het opnieuw analyseren van het leiderschap. Doorloop daarvoor de voorgaande stappen opnieuw.

Het werken aan duurzame onderwijsontwikkeling is een proces. Door de werkwijze blijvend in te zetten, of in te bedden in de jaarlijkse evaluatiecyclus op school, kan leiderschap (nog) beter worden toegerust voor het realiseren van duurzame onderwijsontwikkeling.

Meer weten?

De reflectietool is gebaseerd op vierjarig onderzoek van de Universiteit Twente en Rijksuniversiteit Groningen. In het boek Leiderschap voor onderwijsontwikkeling: Van idee naar duurzame PLG (kosteloos te downloaden) lees je er meer over. Wil je meteen met het instrument aan de slag? Dan kan op deze website.

Wil je meer weten, heb je vragen of feedback over de reflectietool? Mail naar info@voortgezetleren.nl of bel 030 232 48 80. En bekijk ook de andere tools.

Deel dit bericht

Blijf op de hoogte

Meld je aan voor de Voortgezet Leren nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws en praktijkvoorbeelden
Meld je aan voor de nieuwsbrief