MAATWERKVERANDERAANPAKLERARENSCHOOLLEIDERS

Met leraren van twee scholen naar één onderwijsconcept: hoe pak je dat aan?

Met leraren van twee scholen naar één onderwijsconcept: hoe pak je dat aan?
Erika de Groot (l) en Landa Buiter

Leraren van het Dollard College en Ubbo Emmius locatie Winschoten ontwikkelen samen een onderwijsconcept voor de onderbouw. Daarmee start in augustus op beide scholen tegelijk een pilot. Waarom? En hoe pakken ze het aan?

Maandagmiddag is ontwikkelmiddag voor acht leraren van het Dollard College en scholengemeenschap Ubbo Emmius in Winschoten. Als werkgroep (met drie subgroepen) komen ze online bij elkaar. “We ontwikkelen samen een onderwijsconcept voor een nieuwe onderbouw”, zegt Erika de Groot, leraar Frans op het Dollard College en lid van de subgroep leerdoelen. “We waren al bezig met onderwijsvernieuwing – op het Dollard College rond didactische coaching en op Ubbo Emmius rond formatief handelen – toen duidelijk werd dat onze scholen zouden samengaan. Toen hebben we gezegd: laten we dan een gezamenlijk vertrekpunt formuleren en van daaruit samen ontwikkelen.”

Blijf niet wachten

De oorzaak voor het samengaan ligt in het dalende leerlingaantal in Oost-Groningen. “Alleen samen kunnen we in Winschoten een breed onderwijsaanbod behouden”, zegt Landa Buiter, locatiedirecteur van Ubbo Emmius. “Dat is een ingewikkelde puzzel met veel leerlingstromen en gebouwen. En onze besturen zijn nog niet gefuseerd. Er is pas nét een intentieverklaring getekend voor een bestuurlijke fusie op 1 januari 2022. In het belang van de leerlingen hebben de directeuren in Winschoten in 2017 al gezegd: we willen niet wachten tot alles rond is. Zij hebben gezamenlijke uitgangspunten geformuleerd. Die zijn het vertrekpunt voor het nieuwe onderbouwconcept.”

Ontwikkel een taal

Hoe doe je dat: met leraren van twee scholen een onderwijsconcept ontwikkelen? “Het begint ermee dat je samen ‘taal geeft’ aan de uitgangspunten die er liggen”, zegt Erika. “Mensen kunnen bij hetzelfde begrip heel verschillende opvattingen hebben. Daarom zijn we begonnen met een tweedaagse. Onder begeleiding van medewerkers van het innovatietraject van Voortgezet Leren bespraken we wat ieder van ons verstaat onder de uitgangspunten en waar we met het onderwijs naartoe willen. Een gezamenlijk verhaal is onontbeerlijk om de diepte in te gaan.”

‘Een gezamenlijk verhaal is onontbeerlijk om de diepte in te gaan’

Zorg voor een procesbegeleider

Een ander advies is om een goede, externe procesbegeleider in te schakelen. “Die kan helpen om een vorm voor de samenwerking te bedenken”, zegt Landa. “Het gevaar is dat je met acht mensen anders maar blijft praten en praten.” Erika: “Wij hebben inmiddels een vorm gevonden die goed werkt. Elke maandagmiddag zitten we online 2,5 uur bij elkaar. Eerst met zijn allen, daarna gaan we in subgroepjes uiteen om aan deelonderwerpen te werken. Als ergens een knoop moet worden doorgehakt, blijven we wat langer bij elkaar. Meestal brengen we elkaar aan het eind van de middag op de hoogte van de vorderingen.”

Vorm gemengde groepen

Op basis van de uitgangspunten zijn drie subgroepen gevormd. “In de uitgangspunten staat het tegemoetkomen aan individuele behoeften van leerlingen centraal”, zegt Erika. “Daar heb je grofweg drie dingen voor nodig: leerdoelen van waaruit de leerling kan werken, een coachende rol van de docent en een goede elektronische leeromgeving (elo) voor de leermaterialen. Daarom hebben we een subgroep leerdoelen, een subgroep didactische coaching en een subgroep elo. In ieder subgroepje zijn beide scholen vertegenwoordigd. Het voordeel is dat je van elkaar leert. Ik kan veel halen in de subgroep leerdoelen, want Ubbo is verder in het werken met leerdoelen dan wij. Omgekeerd zijn wij op het Dollard wat verder met coaching.”

Laat je inspireren

Het onderwijsconcept krijgt aardig vorm; in juni moet het klaar zijn. Het wordt geen uitgesproken concept zoals middenschool of montessori, zegt Erika: “Wij zijn straks de enige school in Winschoten en we willen dat iedereen zich thuisvoelt.” De werkgroepleden hebben zich laten inspireren door schoolbezoeken, workshops en andere bronnen: “We hebben bijvoorbeeld veel aan de website van Vernieuwenderwijs en de podcast Llearn. Voor het uitwerken van leerdoelen maken we onder meer gebruik van de informatie van SLO en van het boek Toetsrevolutie. Voor de coachende rol van de docent hebben we ons onder meer laten inspireren door het boek De zesde rol van de leraar”, zegt Erika.

Neem de scholen mee

Om op de hoogte te blijven, schuiven de locatiedirecteuren van Dollard College en Ubbo Emmius maandelijks bij de werkgroep aan. Tussentijds hebben zij wekelijks contact met de procesbegeleider. De communicatie met de rest van de school vraagt ook aandacht van de werkgroepleden, zegt Erika: “Zelf ben je heel druk met het nieuwe onderwijsconcept, maar dat geldt niet voor de collega’s. Die moet je echt meenemen in wat er gaat komen, door in onze gezamenlijke nieuwsbrief, teambijeenkomsten en informele contacten het verhaal van de werkgroep te vertellen.”

Begin twee voorhoedeklassen

Nog belangrijker is dat leraren op beide scholen de kans krijgen om te ervaren wat het nieuwe concept inhoudt. Daarom gaan na de zomer twee voorhoedeklassen van start. De afgelopen weken waren de werkgroepleden druk met het werven van leraren die aan deze klassen willen lesgeven, onder meer met een leuk filmpje waarin leerling Esmay meer vertelt over het nieuwe concept. “We zijn de laatste details aan het invullen, maar het gaat lukken”, zegt Landa.

Om leraren voor de voorhoedeklassen te werven, is een leuk filmpje gemaakt

Blijf op koers

Heeft Erika nog een laatste tip voor andere leraren in ontwikkeltrajecten? “Procesbegeleiding is van grote waarde. Als leraar ben je op ontwikkelmomenten heel druk met de ontwikkeling, maar daarna ga je weer je lessen in en voor je het weet is de week om. Een procesbegeleider houdt de vaart erin. Ook word je in een werkgroep soms afgeleid door organisatorische randzaken waar je als leraar geen invloed op hebt. Dan is het fijn als een procesbegeleider zegt: dit is geen vraag voor jullie, jullie werken aan het onderwijsconcept. Zo blijf je op koers.”

Het Dollard College en Ubbo Emmius doen mee aan het innovatietraject van Voortgezet Leren met als thema Het organiseren van maatwerktrajecten.

Meer lezen

Extra ondersteuning bij aanpak NPO

Sta jij ook voor de uitdaging hoe je de middelen van het NPO duurzaam kunt inzetten voor jouw school? Meld je dan zo snel mogelijk aan voor het innovatietraject! Op korte termijn kunnen wij jou dan in contact brengen met scholen die met dezelfde opdracht bezig zijn. In september start het traject en beschik je een jaar lang over kosteloze ondersteuning om jouw plan uit te voeren. Scholen met een andere ontwikkelvraag zijn uiteraard ook welkom. Meld je aan.

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp? Neem contact met ons op en we helpen je verder.

contact

Blijf op de hoogte

Meld je aan voor de Voortgezet Leren nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws en praktijkvoorbeelden:

Meld je aan