EIGENTIJDS ONDERWIJSORGANISATIEONTWIKKELINGSCHOOLLEIDERSTEAMLEIDERS

Leren van de coronacrisis: wat vinden leraren, ouders en leerlingen van het onderwijs?

Leren van de coronacrisis: wat vinden leraren, ouders en leerlingen van het onderwijs?
Hans Klein (l) en Anke Elegeert

Het plan om het onderwijs te vernieuwen werd op het Merletcollege door de realiteit van het coronavirus ingehaald. De school besloot heel bewust om leerlingen, ouders en leraren te vragen naar hun ervaringen met het onderwijs vóór corona, tijdens het afstandsonderwijs en daarna.

Meer zelfverantwoordelijkheid bij leerlingen is in het kort het doel van de onderwijsvernieuwing waarmee het Merletcollege aan de slag wilde gaan. Maar toen kwam er door het coronavirus op 16 maart een lockdown. “We moesten ineens veel sneller en anders veranderen dan verwacht”, vertelt Anke Elegeert, lerares aardrijkskunde en lid van de werkgroep ‘Toekomstgericht onderwijs’ op de vestiging Grave.

Toekomstgericht onderwijs

Die werkgroep ontstond nadat drie jaar geleden vanuit een overkoepelende stuurgroep werd onderzocht hoe de school het onderwijs anders kan vormgeven. “We zijn een vrij traditionele school en na inventarisatie bleek dat best veel collega’s op zoek waren naar een verandering op pedagogisch en didactisch vlak”, aldus Anke. “We willen meer eigenaarschap bij leerlingen en meer maatwerk. Dat vraagt om een andere invulling van de lessen en andere vaardigheden van leraren. Daar deden we onverwacht ervaring mee op toen we ineens onderwijs op afstand moesten geven.”

Nieuwe inzichten

Die beginperiode van de coronacrisis was volgens Anke behoorlijk hectisch, maar tegelijkertijd heel leerzaam. Het leverde nieuwe inzichten op en dat zette de werkgroep verder aan het denken. “We leerden dat we wel degelijk op een andere, creatievere manier naar ons onderwijs kunnen kijken”, zegt Anke. “En we leerden ook dat we niet fulltime online les willen geven. Wat kunnen we hier dan wel uit halen en gebruiken voor waar we naartoe willen?” Om antwoord op die vraag te krijgen, werd eind juni input bij leraren, leerlingen en ouders opgehaald.

“We leerden dat we wel degelijk op een andere, creatievere manier naar ons onderwijs kunnen kijken”

Unieke situatie

De school neemt deel aan het innovatietraject van Voortgezet Leren en kreeg vanuit dat traject vragenlijsten voor leraren en leerlingen. Die vormden de basis voor een vragenlijst voor ouders die de werkgroep zelf ontwikkelde. Anke: “We wilden leren van deze unieke situatie en konden zo data verzamelen over (de kwaliteit van) ons onderwijs voor corona, tijdens het onderwijs op afstand en in hybride lessen. En tegelijkertijd hebben we gevraagd hoe dat onderwijs er straks zou moeten uitzien. Dat leverde informatie op die we ook in ons nieuwe schoolplan gebruiken.”

Veel geleerd

De unanieme tendens is volgens adjunct-directeur havo/vwo Hans Klein dat leraren, leerlingen en ouders met elkaar veel hebben geleerd. “Wat ik heel positief vind, is dat leraren die voor corona sceptisch waren over onderwijsvernieuwing, enthousiast zijn over het digitale onderwijs van de afgelopen tijd”, zegt hij. “De kennis en ervaring die we hebben opgedaan, is ook nu ­− als leerlingen of leraren zelf in quarantaine moeten ­− heel waardevol.” Volgens Anke is de input van ouders en leerlingen heel nuttig. “Leerlingen geven bijvoorbeeld aan dat ze best goed kunnen plannen, maar de leraren denken daar heel anders over. Zo’n inzicht helpt ons bij de stappen die we nu zetten op weg naar meer zelfverantwoordelijkheid bij leerlingen.”

Coaching en trialogen

Zo startte de school dit jaar met een pilot ‘coaching en trialogen’ in de brugklas. Anke: “Meer zelfverantwoordelijkheid bij leerlingen vraagt om didactisch coachen door mentoren en vakdocenten. Neem nou dat plannen: hoe doe je dat? Houd je je aan je planning? Wat lukt wel en wat niet? We willen coaching uiteindelijk in alle leerjaren inzetten en dat betekent voor ons als leraar dat we onze leerlingen moeten leren loslaten. De eerste groep leraren heeft nu scholing gehad op het gebied van coaching, maar het vervolgtraject is helaas door corona uitgesteld. De implementatie van trialogen wordt wel doorgezet en uitgebreid. We willen er volgend schooljaar in alle leerjaren mee werken en meer didactisch coachen.”

“De grootste leerfactor is dat de mening van ouders en leerlingen telt. We hebben hen echt nodig, ze geven andere antwoorden dan de leraren zelf.”

Scholing

Een andere uitdaging is meer eenduidigheid in de werkwijze van leraren en afwisseling in de lessen. “Dat was een tip van ouders”, zegt Anke. “Bij de ene leraar moet bij online lessen bijvoorbeeld wel de camera aan en bij de andere niet. Leerlingen willen daar duidelijkheid in. Leraren gebruiken nu meer verschillende activerende werkvormen zoals Kahoot, LessonUp en PowerPoint om de leerlingen meer bij de les te betrekken.” De grootste leerfactor volgens Anke is dat de mening van ouders en leerlingen telt. “We hebben hen echt nodig, ze geven andere antwoorden dan de leraren zelf. Daarom hebben we ook gevraagd wat zij in het nieuwe schoolplan willen terugzien.”

Ouders en leerlingen

Hans voerde over dat nieuwe schoolplan zelf gesprekken met leraren en met ouders. “Veel ouders geven aan dat hun kind meer mag worden uitgedaagd om de regie over het eigen leerproces te nemen”, vertelt hij. “Ook is er behoefte aan andere didactische werkvormen. Ik had verwacht dat leraren datzelfde zouden vinden, maar dat is niet per definitie zo. Dat verrast me en daardoor realiseer ik me des te meer hoe belangrijk het is om ouders én leerlingen te vragen hoe zij ons onderwijs ervaren.”

Wat vinden jouw leerlingen?

Femke Geijsel, universitair hoofddocent schoolontwikkeling aan de Radboud Docenten Academie, deed samen met Tessa Jenniskens en Annemarie van Langen (KBA Nijmegen) onderzoek onder 21.955 leerlingen naar hoe zij afstandsonderwijs ervaren. Lees hier meer over de uitkomsten.

Wil jij ook onderzoek doen binnen jouw school over ervaringen met het (afstands)onderwijs? Je kunt hiervoor gebruikmaken van de volgende vragenlijsten:

Vragenlijst evaluatie afstandsonderwijs – leerlingen
Vragenlijst evaluatie afstandsonderwijs – leraren
Vragenlijst evaluatie afstandsonderwijs – ouders
Vragenlijst evaluatie afstandsonderwijs – schoolleiders

Nieuwe energie

De school werkt nu toe naar een ander soort rooster met meer keuzevrijheid, kortere instructies en elementen zoals leerdoelen stellen en zelfreflectie. Anke: “We blijven sleutelen aan onze onderwijskundige fundering en dat is een proces waar we met elkaar ­− leraren, leerlingen en ouders ­− doorheen gaan. We willen al het goede behouden, maar moeten ons ervan bewust zijn dat onderwijskundige vernieuwingen voortdurend nodig zijn. Dat geeft ook nieuwe energie!”

Meer lezen

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp of wil je tips en ervaringen delen met andere collega’s? Op Edualdo.nl delen leraren en schoolleiders uit het vo én po hun vragen en antwoorden over allerlei onderwerpen.

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp? Neem contact met ons op en we helpen je verder.

contact

Blijf op de hoogte

Meld je aan voor de Voortgezet Leren nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws en praktijkvoorbeelden:

Meld je aan