EIGENTIJDS ONDERWIJSLERARENSCHOOLLEIDERS

Fysiek en online onderwijs: een krachtige combinatie voor vmbo ‘t Venster

Fysiek en online onderwijs: een krachtige combinatie voor vmbo ‘t Venster
Lianne Verhagen

Vmbo ’t Venster in Arnhem bood tot de huidige lockdown alle theoretische lessen alleen online aan. Uit de toetsresultaten bleek dat niet voor alle vakken even succesvol te zijn. Daarop bedachten zij eind vorig jaar een nieuwe oplossing.

In september en oktober kampte ’t Venster met veel leraren die ziek of in afwachting van een coronatestuitslag thuis zaten. Om de aanzienlijke lesuitval tegen te gaan, kozen zij ervoor de theoretische vakken online te geven. Na de toetsweek van begin november bleek dit niet voor alle vakken even succesvol te zijn. ‘t Venster ging daarom op zoek naar een andere oplossing. Omdat de lerarencapaciteit inmiddels ook weer op orde was, kon de school het fysieke onderwijs opschalen. Tot de lockdown van 16 december combineerden zij dus beide lesvormen.

Hybride lesrooster

Volgens directeur Ramona Stael bood het zogenaamde ‘hybride lesrooster’ een goede oplossing: “Volledig online onderwijs was niet ideaal. Leerlingen gaven aan dat zij naar school wilden. En van ouders hoorden wij dat hun kinderen het steeds lastiger vonden om aangehaakt te blijven. Ook bij de leraren nam de onvrede toe. Het is vermoeiend om een aantal uren achter elkaar online les te geven en zij misten het contact met hun leerlingen. Toch konden we niet helemaal terug naar een fysiek rooster, omdat er landelijk nog te veel coronabesmettingen zijn. We wilden voorkomen dat de school moest sluiten.”

Online lesuren

De toetsweek liet zien dat de online lessen Nederlands goed aansloegen. De resultaten waren beter dan anders. “Wiskunde daarentegen was behoorlijk slecht gemaakt. Dat leent zich minder voor online lessen. Van leerjaar één tot en met de examenklassen hebben we daarom per vak gekeken wat er aan fysieke lessen nodig is. Het aantal online lesuren varieert daarom per leerjaar en per klas. Van elk theoretisch vak krijgen de leerlingen minimaal één uur per week fysiek les. Bij Nederlands staat bijvoorbeeld lezen op het programma. Dat leent zich minder goed voor online lessen”, legt Ramona uit. “Voor de kerstvakantie evalueerden wij dit in de teamvergaderingen en met de leerlingenraad. Deze leerlingen peilen hiervoor ook de mening van hun medeleerlingen.”

“Het aantal online lesuren varieert per vak, per leerjaar en per klas. Maar elk theoretisch vak wordt minimaal één uur per week fysiek gegeven.”

Meer creativiteit

Lianne Verhagen, docent biologie, vindt online lesgeven uitdagend, maar kan er steeds beter invulling aan geven: “Ik ben een vmbo-leraar in hart en nieren. Echt contact, humor, mimiek, onderwerpen praktisch en visueel maken: dat werkt goed voor de leerlingen. Op afstand is dat moeilijker. Een goede online les vergt meer creativiteit. Gelukkig gaat dit nu beter dan afgelopen voorjaar. Het lerarenteam heeft bijscholing in Microsoft Teams gekregen. Dit gaf mij een beeld van hoe ik een online les kan voorbereiden, de regie kan houden en afwisseling kan bieden. Daardoor is mijn zelfvertrouwen op dit gebied toegenomen.”

Extra belangrijk

Met online onderwijs kan ’t Venster perspectief bieden voor een langere periode. “De leerlingen hoeven zich geen zorgen te maken over de voortgang. Voor sommigen pakt het bovendien beter uit. Zij durven bijvoorbeeld meer vragen te stellen, omdat dat via chat kan”, aldus Lianne. “Als ik in Magister of It’s learning, onze digitale leeromgeving, zie dat een leerling achterblijft, praat ik erover met de leerling. Mocht dat onvoldoende helpen, dan informeer ik zijn of haar mentor. De ouders vragen wij erop toe te zien dat hun kinderen de lessen bijwonen en hun huiswerk inleveren. Dat is niet anders dan anders, maar nu wel extra belangrijk.”

Minder interactie

Online onderwijs verlangt meer van leraren volgens Lianne: “Je kunt niet even je PowerPoint van vorig jaar gebruiken. Een online les vraagt echt om een andere voorbereiding. Het bijhouden van de presentie en het ingeleverde huiswerk controleren is eveneens meer werk. Maar wat ik er echt moeilijk aan vind, is dat je de interactie mist. Normaliter brengen de leerlingen dingen in waarop je kunt inhaken. En nog los daarvan: sommige leerlingen geven aan dat zij de lesstof beter in hun hoofd krijgen als zij in de klas zitten. Daarom vind ik het waardevol om hen weer te kunnen zien.”

Goede combinatie

De combinatie van fysiek en online onderwijs bevalt Lianne dus beter dan alleen online onderwijs: “Ik kan in het fysieke deel teruggrijpen op iets dat ik online heb gedaan of andersom. Denk aan ‘flipping the classroom’: de leerlingen bestuderen materiaal in de online les en in de fysieke les gaan ze ermee aan de gang. Zo ben ik betrokken bij de verwerking van de lesstof en kan ik daarop sturen, in plaats van alleen bezig te zijn met kennisoverdracht. En de lessen ondersteunen elkaar op deze manier.”

Beter bereikbaar

Ook de leerlingen hebben baat bij de combinatie van fysiek en online onderwijs. Lianne: “Voor sommige leerlingen is klassikaal beter, terwijl andere leerlingen juist welvaren bij online. Op deze manier kunnen zij van beide lesvormen de vruchten plukken. Over het algemeen stellen leerlingen meer vragen in fysieke lessen dan in online lessen. Zij vinden de interactie fijn en ik merk ook dat zij beter aanspreekbaar zijn.” Ramona is eveneens positief gestemd: “Als tijdens het evalueren blijkt dat de leerlingen en de leraren het online onderwijs in de toekomst gedeeltelijk willen behouden, dan gaan wij dat zeker realiseren.”

“Zo kunnen de leerlingen van beide lesvormen de vruchten plukken.”

Liever uitleg

Leerling Matilda (mavo 4) vindt het fijn aan de online lessen dat zij thuis is en geen reistijd heeft. Toch gaat zij liever naar school. “Daar is mijn motivatie beter en word ik niet afgeleid. Nu kijk ik vaker op mijn telefoon. Ik merk dat de leraren hun best doen, maar het is wel heel anders. Met biologie moeten we bijvoorbeeld tijdens de les een filmpje kijken. Ik zou dan liever uitleg krijgen en een filmpje als huiswerk. Maar het liefst zit ik in de klas en heb ik echt contact met mijn klasgenootjes en leraren. Dan begrijp ik de lesstof beter.”

Kahoot quiz

Ook leerling Luca (mavo 4) vindt les krijgen op school fijner: “Het lukt minder goed om mij te concentreren tijdens online lessen. Ik zit in het examenjaar en dat maakt het voor mij wat moeilijker. Thuis ben ik meer afgeleid. Op school heb ik mijn werk altijd af, gewoon overdag. Dat is thuis niet zo. Ook vind ik de meeste online lessen saai. Je krijgt uitleg en dan moet je werken. Daardoor heb ik minder motivatie. Ik zou wel meer variatie willen met tussendoor bijvoorbeeld een Kahoot-quiz.”

Tijdens de lockdown

Sinds 16 december hebben de scholen weer verplicht de deuren gesloten. Daarom is ’t Venster op een andere aanpak overgegaan. Ramona: “Alle examenklassen komen naar school en volgen dus alle lessen op locatie. De onderbouw krijgt alle lessen volledig online. En de derdejaars leerlingen mogen de praktijkvakken op school volgen, de rest krijgen zij online.”

Meer lezen

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp of wil je tips en ervaringen delen met andere collega’s? Op Edualdo.nl delen leraren en schoolleiders uit het vo én po hun vragen en antwoorden over allerlei onderwerpen.

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp? Neem contact met ons op en we helpen je verder.

contact

Blijf op de hoogte

Meld je aan voor de Voortgezet Leren nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws en praktijkvoorbeelden:

Meld je aan