ORGANISATIEONTWIKKELINGSCHOOLLEIDERS

Ervaringen delen over het NPO levert bruikbare tips

Ervaringen delen over het NPO levert bruikbare tips
Daniëlle van Maanen (l) en Ingrid Paardekooper

Het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) riep bij veel schoolleiders vragen op. De belangrijkste vraag: hoe dan? Reden genoeg voor het VO Schoolleidersberaad om een speciale regiobijeenkomst te organiseren. Dat leverde bruikbare tips op.

“In eerste instantie had ik een driedubbel gevoel bij het NPO”, vertelt Daniëlle van Maanen. Zij is directeur van PRO de Poort, dat 46 leraren en 262 leerlingen telt. “Extra geld is altijd fijn, maar hoe pakken we het straks aan met het tekort aan handen? Bovendien werd in eerste instantie in de media veel nadruk gelegd op onderwijsvertraging. Het leek alsof je met een zak geld die even op kon lossen. Dat viel bij mij verkeerd. Bovendien was het lang wachten op de toelichting na de eerste aankondiging van het NPO. Dat gaf onrust. Om hoeveel geld gaat het bijvoorbeeld?”

Behoefte aan kennisuitwisseling

Ingrid Paardekooper is secretaris van het VO Schoolleidersberaad en van het VO-platform, de samenwerkende vo-besturen in de regio. “Toen we merkten dat de behoefte naar kennis over het NPO groot was, besloten we om een al geplande bijeenkomst voor schoolleiders begin april daaraan te wijden”, vertelt Ingrid. De bijeenkomst kwam voor Daniëlle dus als geroepen. “Al ontvingen we uiteindelijk de brief en het stappenplan met extra informatie vanuit het ministerie nét voorafgaand eraan.”

Over het VO Schoolleidersberaad

Het ‘VOS’ bestaat uit schoolleiders van het voortgezet onderwijs uit Den Haag, Leidschendam-Voorburg en Rijswijk. Regelmatig delen zij hun kennis en ervaring op belangrijke thema’s als de overgang van basis- naar voortgezet onderwijs en naar het vervolgonderwijs, passend onderwijs, kansengelijkheid en het lerarentekort. “Centraal staat hoe we de leerlingen uit de regio het beste onderwijs kunnen bieden”, vertelt Ingrid. “Het is fijn om ervaringen te delen en je blik te verruimen. Zeker voor schoolleiders van een klein bestuur of de éénpitters, die weinig tot geen andere scholen in het eigen bestuur hebben om mee te overleggen.”

Externe partijen uitnodigen

“Omdat we tijdens de bijeenkomst de interactie wilden stimuleren, besloten we om na een algemene inleiding verder te gaan in zogenaamde ‘breakout sessies’”, zegt Ingrid. “Hierin spraken groepjes van acht tot tien deelnemers over negen onderwerpen. Bijvoorbeeld over hoe je de schoolscan aanpakt of hoe je komt aan extra handen voor de interventies straks. Bovendien waren deze keer naast schoolleiders ook andere medewerkers zoals zorgcoördinatoren en teamleiders welkom. Een tip is ook om externe partijen te vragen deel te nemen. Wij vroegen bijvoorbeeld de gemeente, het samenwerkingsverband, de Cultuurschakel (een soort intermediair tussen culturele instellingen en scholen), een vertegenwoordiger van het PO Platform en de Stichting brede buurtschool Den Haag, met kennis over de verlengde schooldag.”

Brengen en halen

Bij aanmelding gaven de deelnemers aan wat ze kwamen brengen en halen. “Zo kregen de gespreksleiders goed in beeld wat besproken moest worden”, legt Ingrid uit. “Omdat het lastig is wanneer je als gespreksleider zelf óók deel wilt nemen aan het inhoudelijke gesprek, kozen we voor externe, professionele gespreksleiders. Aan de hand van thema’s – zoals ‘kansrijk adviseren’ – hebben we interventies besproken en hoe we deze succesvol in kunnen zetten. Na afloop heb ik hun rapportage doorgestuurd met tips en aandachtspunten uit alle sessies. De openstaande vragen ben ik aan het inventariseren en leg ik daarna voor aan de betreffende partijen.”

Voortborduren

“Vrijwel iedereen die ik heb gesproken, heeft iets uit de bijeenkomst gehaald”, vertelt Ingrid verder. “Een mooie conclusie was bijvoorbeeld dat veel scholen voor de scan eigenlijk kunnen voortborduren op wat zij al doen. Ze hebben leerlingen namelijk al in beeld via het leerlingvolgsysteem, mentorgesprekken en enquêtes.” Ook op PRO De Poort, de school van Daniëlle, worden bestaande instrumenten en gegevens gebruikt om te kijken waar ze staan. “De analyse gebeurt op leerlingniveau, leerjaar en sector, en op schoolniveau. Voor de leerling hebben we een kolom toegevoegd aan Presentis, ons leerlingmanagementsysteem. Iedere leraar schrijft in deze kolom wat positieve en negatieve effecten van de coronaperiode op deze leerling zijn, vergeleken met hoe die leerling het twee jaar geleden deed. Zo krijgen we een breed, integraal beeld.”

Goed gebeuren

Bij PRO de Poort vullen leraren ook een enquête in met tien vragen per leerjaar én per vakgebied. Daniëlle: “Wat hebben de leerlingen volgens de leraren gemist? Wat moeten we inhalen? Hebben ze ideeën hoe we dat kunnen doen? Daarnaast nemen we de in februari gehouden leerling-enquête mee en namen we een mini-enquête af bij de leerlingenraad.” Dankzij het schoolleidersoverleg wist Daniëlle hoe ze alle informatie beter kon structureren. “Want hoe pak ik de scan aan terwijl mijn medewerkers al op hun tenen lopen? Een goede tip is om alle onduidelijkheden weg te houden van de medewerkers en concrete vragen bij hen neer te leggen, zoals het invullen van de enquêtes en de kolom in Presentis. Het was een flinke hoeveelheid werk vlak voor de meivakantie. Omdat we wilden dat de analyse goed gebeurt, hebben we de twee geplande lerarenvergaderingen in die week geschrapt. Ondertussen waren mijn adjunct en ik goed bereikbaar voor vragen.” Inmiddels verwerkt het managementteam alle informatie in een matrix voor de analyse op schoolniveau.

Sociaal-emotioneel

Hoe denkt Daniëlle dat het programma er volgend jaar uit komt te zien voor haar school? “Mijn indruk is dat onze leerlingen geen cognitieve vertraging hebben opgebouwd, omdat zij tijdens de tweede lockdown in groepjes van vijf les op school kregen”, vertelt ze. “Mijn zorg zit vooral in de sociaal-emotionele aspecten. Een project als ‘van, met en voor de buurt’ ging niet door en er was minder aandacht voor groepsdynamiek. Ik wil niet op de zaken vooruitlopen, maar ik zie voor volgend jaar een breed programma met sportclubs en culturele instellingen uit de buurt voor me om hieraan te werken. Juist die organisaties hebben flink geleden onder de coronamaatregelen. Daarnaast gaan wij de extra handen die nodig zijn niet binnenshuis vinden.”

Duurzame oplossing

De aanvankelijke scepsis van Daniëlle over het NPO heeft inmiddels plaatsgemaakt voor enthousiasme. “Al blijft het tijdspad uitdagend”, lacht ze. “Ik zie de kansen en mogelijkheden die het onze leerlingen kan brengen. We gaan duurzaam aan de slag én passend binnen ons schoolplan. Ik wil niet een leraar twee jaar de school binnenhalen voor bijvoorbeeld extra lessen over omgaan met social media en dat het daarna klaar is omdat het geld op is. Nee, dan vraag ik die leraar om ook meteen medewerkers te trainen, zodat we de kennis voortaan in huis hebben.” Ondertussen onderzoekt Ingrid of er animo is om tijdens het volgende VOS in juni de voortgang van het NPO te bespreken. “Het was mooi dat schoolleiders van vaak heel verschillende scholen elkaar konden vinden en inspireren over zoiets als het NPO. Natuurlijk, scholen kunnen ook alleen het wiel uitvinden, maar samen weet je meer.”

Tips van Ingrid voor regionale kennisuitwisseling

  • Zorg voor een sterk netwerk waarin je elkaar kent.
  • Inventariseer van tevoren wat deelnemers komen halen en brengen.
  • Maak gebruik van professionele gespreksleiders om interactie te stimuleren en deelnemers tot hun recht te laten komen.
  • Nodig partners uit de regio uit die kunnen meedenken over oplossingen, zoals culturele instellingen en medewerkers van de gemeente.

Tips van Daniëlle over de aanpak van het NPO

  • Maak gebruik van bestaande instrumenten en gegevens om de analyse uit te voeren, zoals gegevens uit het leerlingvolgsysteem, mentorgesprekken en enquêtes.
  • Vraag leraren om die gegevens aan te vullen met een persoonlijk advies per leerling: wat ging afgelopen jaar goed, wat kan beter?
  • Geef duidelijke en concrete opdrachten aan leraren en probeer daarvoor tijd vrij te ruimen door bijvoorbeeld niet-essentiële vergaderingen te schrappen.
  • Zoek de samenwerking op met externe partijen, zoals culturele instellingen. Zij kunnen het goed gebruiken en hebben extra handen beschikbaar die er binnen de school niet zijn.

Geïnteresseerd in de uitgebreide lijst met tips die besproken zijn tijdens de bijeenkomst? Stuur een mail naar Ingrid Paardekooper: ipaardekooper@vohaaglanden.nl.

Meer lezen

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp? Neem contact met ons op en we helpen je verder.

contact

Blijf op de hoogte

Meld je aan voor de Voortgezet Leren nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws en praktijkvoorbeelden:

Meld je aan