ORGANISATIEONTWIKKELINGSCHOOLLEIDERS

Een snelkookpan mét format voor invulling van het NPO

Een snelkookpan mét format voor invulling van het NPO
Ivor Bergsma (l), Marleen Delcour en Sybo Mocking

Het NPO biedt scholen de kans om leerlingen te helpen leervertragingen in te lopen en het onderwijs structureel te verbeteren. Om de aanvullende middelen zo goed mogelijk in te zetten, dienen scholen in relatief korte tijd een schoolscan, analyse en plan van aanpak te maken. Het Scala College en het Coenecoop College werkten samen aan de hand van een format.

Het Scala College in Alphen aan de Rijn en het Coenecoop College in Waddinxveen vallen samen onder het bestuur Stichting Scala College & Coenecoop College. “Eerste stap in maart voor invulling van het NPO was om met een kernteam samen te komen”, vertelt stafmedewerker kwaliteitszorg Marleen Delcour. “De bestuurder van de stichting, vertegenwoordigers van beide scholen en ik gingen om tafel. Hoe wilden we het aanpakken? In het onderwijs willen we vaak snel naar de oplossing, maar om die goed aan te laten sluiten op onze visie, is het belangrijk om eerst alles op een rij zetten. Wij werken vanuit het koersplan van de stichting, de schoolplannen en diverse perspectieven op de ontstane situatie.”

Perspectieven benoemen

Marleen beschreef die mogelijke perspectieven. “Denk aan het pedagogisch perspectief (welzijn), het cognitieve of het resultaatgerichte perspectief (cijfers en beoordelingen) of het perspectief van de brede vorming. Aan de hand van de bij ons passende perspectieven kozen we vier domeinen: cognitieve ontwikkeling, praktijk en brede vorming, sociaal-emotionele ontwikkeling en welzijn, en de kwaliteit van de les. Vervolgens kwam hieruit de structuur voor het format voort.” Marleen ontwikkelde het format dat de scholen inhoudelijk konden vullen met hun eigen analyses en conclusies. Daarbij kreeg zij hulp van een externe onderwijsadviseur van Leren Verbeteren. Ivor Bergsma, rector van het Coenecoop College: “Aangezien de stichting met één jaarverslag werkt, is het fijn om hetzelfde format te hanteren. Straks komt de verantwoording van de besteding van de NPO-gelden ook in dat jaarverslag terecht.”

Schoolscan invullen

Vervolgens verzamelden beide scholen alle benodigde informatie voor de schoolscan, gebaseerd op eigen schooldata en voor de NPO ontwikkelde enquêtes onder leerlingen en ouders. Secties zijn gevraagd eventuele opgelopen vertragingen voor hun vak te benoemen. Welke lesstof is essentieel maar werd niet aangeboden? En wat is wel aangeboden maar niet goed genoeg geland? Ondersteuningsteams van beide scholen gaven hun beeld van de situatie. Marleen: “De scholen hebben de vragenlijsten uitgewisseld. Daarin vroegen we naar de vier domeinen. En we stelden de vraag: waar ben je trots op als je naar afgelopen periode kijkt?”

Analyse maken

“Wat sterk naar voren kwam uit de analyse is dat leerlingen en leraren elkaar in het echt willen zien en online de groepsdynamiek missen”, schetst Ivor. “Verder zagen we met name vertragingen bij bepaalde vakken die voortborduren op eerdere stof, zoals wiskunde, scheikunde, natuurkunde en biologie. Maar, gelukkig heeft tachtig procent van de leerlingen het schooljaar ‘gewoon’ gehaald.” “We nemen ook de positieve punten mee van het afgelopen jaar”, reageert Sybo Mocking. Hij is teamleider vwo-bovenbouw op het Scala College en projectleider NPO. “Denk aan creativiteit in het aanbod van lesvormen. Bovendien bleken onze leerlingen veel verantwoordelijkheid en zelfstandigheid aan te kunnen en waren leraren en staf flexibeler dan ooit.”

“We nemen ook de positieve punten mee van het afgelopen jaar”

Delen uitkomsten

De uitkomsten van de analyses zijn gedeeld. “Eerst in de werkgroep en daarna in afzonderlijke sessies met leerlingen, ouders en leraren”, vertelt Marleen. “Het algemene beeld was dat leerlingen aangaven meer stress te ervaren, en dat ze behoefte hadden aan mindfulness of yoga. Daar had ik zelf niet zo snel aan gedacht. Als school zijn we geneigd om vooral te kijken naar de cognitieve vertragingen, maar sociaal-emotioneel welzijn is ook belangrijk.”

Doelen en borging

De volgende stap in het proces was het omschrijven van doelen, borging en monitoring van de inzet van de bekostiging. Marleen: “Voor borging en monitoring heeft de ene school een taskforce en de andere een kwaliteitsteam in het leven geroepen. Zij houden vinger aan de pols aan de hand van de doelen en evalueren de maatregelen zoals in het plan van aanpak verwoord is. Hoe de scholen dat doen, moet nog vorm krijgen.” Beide scholen schrijven nu een plan van aanpak waarin ze hun aanpak concretiseren. Ivor: “Wat is het effect van een interventie op het rooster en de formatie voor volgend jaar om mogelijk te maken dat de leerlingen krijgen wat ze verdienen?” Ondertussen zijn de formats met de omschrijving van de schoolscan, analyse en de keuze voor maatregelen voorgelegd aan beide MR’s en gaan ze ter inzage naar de contactpersoon van de Onderwijsinspectie.

Waar moet het plan van aanpak aan voldoen?

Bekijk hier het overzicht van het ministerie van OC&W van succesfactoren voor een effectief schoolprogramma.

Eigen leraren

Veel van de maatregelen willen de scholen met eigen medewerkers uitvoeren. “Onze leraren kennen de leerlingen, lesmethodes en leerdoelen het beste”, legt Ivor uit. Sybo: “Bovendien geeft de NPO-bekostiging ons onderwijs zo een structurele boost.” Marleen: “Alleen bij eindexamenleerlingen zullen we de inzet van alleen eigen medewerkers wat loslaten, zij hebben maar tien maanden de tijd om eventuele vertragingen in te lopen. Binnen onze scholen werken we met kwaliteitsdoelen die we ieder jaar evalueren. Dat geldt ook voor afgelopen en komend jaar. Dergelijke kwaliteitseisen willen we ook aan externen stellen.”

“Wat is het effect van een interventie op het rooster en de formatie voor volgend jaar?”

Kleine groepjes

Welke interventies kiezen de beide scholen? Marleen: “De basis is de leskwaliteit en het goed zicht houden op de ontwikkeling van de individuele leerling.” Ivor: “Het Coenecoop College investeert in de verbinding tussen docententeams onderling. Want ook daar is behoefte aan verbinding. Om leervertragingen in te lopen, gaan we extra uren vrij maken voor begeleiding in kleine groepjes.” Dat geldt ook voor het Scala College. Sybo: “We gaan onder meer onze flexlessen gebruiken voor bijvoorbeeld peer-to-peer-coaching en tutoring. Daarbij draait het overigens niet alleen om leervertragingen, maar ook om het bieden van verdieping aan leerlingen die dat tijdens het thuisonderwijs gemist hebben.”

Coaching

Daarnaast werken de scholen versneld aan het ondersteunen van executieve en regulatievaardigheden en bieden ze mentoren extra scholing op het gebied van coaching. Ivor: “We willen de contacten met ouders intensiveren. In mei hebben mentoren driehoeksgesprekken gevoerd met leerlingen en hun ouders. Dat is goed bevallen en gaan we nu drie keer per jaar doen.” “Wij voeren aan het begin van komend schooljaar driehoeksgesprekken om nog een keer helder te krijgen hoe het met leerlingen gaat en wat zij nodig hebben”, vult Sybo aan. “Leerlingen moeten het vertrouwen krijgen in zichzelf en in de school dat we het goede hebben gedaan en blijven doen.”

Tips

– Zorg voor een consistente opbouw in je aanpak en ga niet te snel naar oplossingen, maar denk alles goed door.
– Denk meteen na over borging en monitoring.
– Maak gebruik van je medewerker kwaliteitszorg, die beschikt over relevante data en kan goed analyseren en een neutrale rol vervullen.
– Blijf in gesprek met betrokken partijen als leerlingen, ouders en collega’s. Betrek de collega’s ook bij de uitvoer, daar gaan zij een cruciale rol in spelen.
– Wissel ervaringen uit met collega’s van andere scholen zodat je je slagkracht vergroot.

Downloads

Meer lezen

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp? Neem contact met ons op en we helpen je verder.

contact

Blijf op de hoogte

Meld je aan voor de Voortgezet Leren nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws en praktijkvoorbeelden:

Meld je aan