DIGITALE VAARDIGHEDENTOETSINGLERARENSCHOOLLEIDERSTEAMLEIDERS

Een kritische blik op het PTA biedt ruimte voor examinering op afstand

Een kritische blik op het PTA biedt ruimte voor examinering op afstand
Sylvia Spaans-Touw

Eindexamenleerlingen van Pieter Groen in Katwijk begonnen op 6 april met de laatste schoolexamens. De school schrapte zo veel mogelijk niet-verplichte eindtermen uit het Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA) en neemt de toetsen op afstand en in alternatieve vormen af.

Hectisch

Het zijn hectische weken voor Sylvia Spaans-Touw, examensecretaris én docent wis- en natuurkunde op Pieter Groen, een school die tweetalig onderwijs biedt voor mavo, havo en vwo. Niet alleen regelt ze alle zaken rondom de schoolexamens, ook bereidt ze online lessen voor en maakt ze toetsen. Maar nu de PTA’s zijn aangepast en er duidelijkheid is over de slaag-zakregeling, is er iets meer rust.

Minimaliseren van het PTA

De school was eerst van plan om de laatste schoolexamens van de eindexamenklassen schriftelijk en verspreid over meerdere lokalen, af te nemen. “We hadden in het PTA alleen de praktische opdrachten uitgesteld of geschrapt waarbij we geen anderhalve meter afstand konden garanderen”, vertelt Sylvia. “Toen hoorden we via andere scholen geluiden over leerlingen die zich ziek meldden en ouders die het onverantwoord vonden dat hun kind zo examen moest doen. Daarom besloten we om de nog niet getoetste maar verplichte eindtermen uit het schoolexamen toch op afstand te toetsen. Om daar ruimte voor te creëren hebben we gekeken hoe we het PTA zo veel mogelijk konden minimaliseren.”

Alternatieve manieren

In veel PTA’s stonden toetsen waarbij vooral stof uit het centraal examen zou worden getoetst en die stof konden de leraren schrappen. Als examensecretaris lichtte Sylvia alle vaksecties toe welke eindtermen verplicht waren. Ook vroeg ze de vakdocenten om na te denken over alternatieve manieren om de verplichte eindtermen uit het schoolexamen te toetsen. “Dat ging heel snel”, zegt Sylvia. “Op donderdag stuurde ik de aangepaste PTA’s naar de MR en vrijdag hadden we instemming. Vervolgens lichtten we de inspectie in en konden we maandag 6 april met de schoolexamens beginnen.”

“We hebben gekeken hoe we het PTA zo veel mogelijk konden minimaliseren”

Fraude voorkomen

Leraren die een taal geven en daarvoor nog een mondeling examen moeten afnemen, doen dat via Microsoft Teams of telefonisch. De docent maakt daarvan ook een audio-opname om achteraf discussies over normering te voorkomen. “We maken bewust geen opnames via Teams, omdat het programma daar tijdelijk een kopie van opslaat op de computers en opnames zo makkelijk gedeeld kunnen worden”, zegt Sylvia. Praktische opdrachten zoals verslagen, presentaties en werkstukken met toepassings- en inzichtvragen moeten fraude bij de schriftelijke digitale toetsen zo veel mogelijk voorkomen.

Tip

De VO-raad heeft deze handreiking opgesteld die de werkwijze beschrijft om het PTA van leerlingen in voorexamenjaren aan te passen.

Duidelijke instructie

Alle vaksecties op Pieter Groen nemen zelf de beslissing op welke manier ze op afstand willen toetsen. “Dat zijn vakinhoudelijke beslissingen waar de sectie achter moet staan”, vindt Sylvia. De sectie natuurkunde koos voor een werkstuk als alternatief voor het schriftelijke schoolexamen. “Daarbij moeten de leerlingen de geleerde theorie die nog getoetst moet worden, zo toepassen dat ik zie dat ze de lesstof beheersen.” Sylvia beoordeelt de werkstukken aan de hand van een rubric. “De leerlingen hebben een duidelijke instructie gekregen en weten dus precies wat ik van hen verwacht. We werken met SOM en kunnen daar een plagiaatcontrole in doen.”

“Praktische opdrachten zoals verslagen, werkstukken en toepassingsvragen moeten fraude helpen voorkomen”

Kritisch kijken

Sylvia is blij dat het gelukt is om zo veel mogelijk niet-verplichte eindtermen uit het PTA te schrappen. “Het is fijn dat er een einde aan de onzekerheid is en dat de eindexamenleerlingen nu aan de laatste fase zijn begonnen.” Die onzekerheid is overigens nog niet voorbij voor de voorexamenklassen. “Het volgende schoolexamen voor deze klassen staat in juni gepland maar we weten daarvan nog niet of het doorgaat. Ik verwacht dat het proces voor deze jaarlagen min of meer vergelijkbaar is met dat van de eindexamenklassen. We gaan dan weer kritisch kijken welke toetsen we in het PTA kunnen verplaatsen of laten vervallen.”

Formatief toetsen

Om de leerlingen uit de voorexamenklassen alvast op dat volgende schoolexamen voor te bereiden, toetst Sylvia formatief op afstand. “Ik behandel de theorie, laat de leerlingen een diagnostische toets maken die ze fotograferen en in een bestandje zetten, waarna ik ze een dag later de uitwerking met de normering stuur. Ik geef aan hoe ze hun cijfer kunnen uitrekenen en ze corrigeren hun eigen werk in een andere kleur. Daar maken ze ook weer een foto van en daar geef ik indien nodig, feedback op. Zo zien leerlingen welke lesstof ze al goed beheersen en welke nog niet. Dat werkt heel goed, want ze pakken dit heel serieus op.”

Meivakantie

De grootste uitdaging voor Sylvia blijft de invulling van haar rol als vakdocent en als examensecretaris op afstand. “Ik ken de regels en doe wat ik moet doen maar het blijft lastig dat je niet even bij iemand naar binnen kan lopen omdat alle communicatie via Teams, mail of telefoon gaat.” De school hoopt het grootste gedeelte van de schoolexamens van de eindexamenleerlingen rond de meivakantie te hebben afgerond. “De meeste leerlingen leveren hun werk voor de meivakantie in en voor de grotere opdrachten ligt de deadline op de eerste dag na de meivakantie”, aldus Sylvia. “Daarna hebben alle leraren een week om na te kijken, herkansingen af te nemen en de cijfers te bepalen. En dan kan de vlag voor hopelijk zoveel mogelijk leerlingen uit.”

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp of wil je tips en ervaringen delen met andere collega’s? Op Edualdo.nl delen leraren, teamleiders en schoolleiders uit het vo én po hun vragen en antwoorden over allerlei onderwerpen, zoals lesgeven op afstand.

Deel dit bericht

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp? Neem contact met ons op en we helpen je verder.

contact

Blijf op de hoogte

Meld je aan voor de Voortgezet Leren nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws en praktijkvoorbeelden:

Meld je aan voor de nieuwsbrief