DOORSTROOMMAATWERKLERARENSCHOOLLEIDERS

Een completer beeld over de voortgang dankzij input van de leerling zelf

Een completer beeld over de voortgang dankzij input van de leerling zelf
Anouk Bouhajeb-Meijssen en Nick Breur

Op het Einstein Lyceum in Hoogvliet loopt sinds oktober 2020 een pilot om de voortgang van de leerlingen effectiever in kaart te brengen. Mentor Anouk Bouhajeb-Meijssen gebruikt daarbij formulieren over zelfreflectie en leerdoelen die haar mentorleerlingen zelf invullen. Dat levert samen met de cijfers een completer beeld op.

De pilot werd gestart omdat het Einstein Lyceum een effectievere opbrengst uit de leerlingbesprekingen wil halen. Mentoren begeleiden hun leerlingen via wekelijkse mentorgesprekken. Daarnaast zijn er in vaste cycli leerlingbesprekingen tussen mentor, coördinator en vakdocenten, waar qua voorbereiding en opvolging van actiepunten kwaliteitswinst is te behalen. “We willen de leerlingbesprekingen beter op de jaaragenda zetten”, vertelt teamleider onderwijs en kwaliteit Nick Breur. “Dat betekent dat de mentoren vaste momenten inplannen voor de gesprekken met de coördinatoren, vakdocenten en ouders om voor te bespreken hoe het met iedere leerling gaat. Zo bepalen ze welke leerlingen ze uitgebreider willen bespreken.”

Begeleiden, motiveren en coachen

De cyclus van leerlingbesprekingen is volgens Nick een goed instrument om in beeld te houden hoe de leerlingen er ook op sociaal-emotioneel gebied voor staan. Het afgelopen jaar vonden ze plaats in oktober, november, februari en april. “Een speerpunt voor de teamleiders volgend jaar is dat de pilot bijdraagt aan een verdere verbetering van hoe de school leerlingen begeleidt, motiveert en coacht”, zegt Nick. “De huidige cyclus van leerlingbesprekingen en oudercontactmomenten is een mooie basis. We willen de aanpak in de pilot – met meer eigenaarschap bij de leerlingen door hen eigen doelen te laten stellen en daarop te reflecteren – verder uitwerken.”

Leerling neemt de leiding

Om haar leerlingen die doelen te laten stellen en daarop te reflecteren, geeft Anouk, mentor en lerares Frans, hen de leiding tijdens het mentorgesprek. Ter voorbereiding daarop vullen ze een zelfreflectieformulier en leerdoelformulier in. “Ik vraag wat ze zelf uit de leerlingbespreking willen halen en dat als leerdoel te formuleren. Ook geven ze zichzelf een cijfer voor onder meer motivatie, plannen en huiswerk maken. En ik vraag waar ze trots op zijn en waarbij ze hulp nodig hebben. Dat geeft mij een completer beeld, waarmee ik ook het juiste niveau van de leerling kan bepalen. Ik vind sowieso dat je je niet alleen op cijfers moet richten om te bepalen of de leerling overgaat of blijft zitten.”

De diepte in

Hoe leerlingen zich voelen, of ze het naar hun zin hebben in de klas en wat hun leeraanpak is, zijn volgens Anouk belangrijke gegevens om mee te nemen in het beeld dat ze van de leerling heeft. Ze bespreekt ook met iedere leerling welke resultaten en welk gedrag zij zelf ziet. “Dat de leerlingen op hun eigen gedrag reflecteren, helpt me om meer de diepte in te gaan qua begeleiding”, zegt ze. “Maar zij nemen eigenaarschap en bepalen waarover ik het tijdens de leerlingbespreking ga hebben. Dat leerdoel deel ik met de lesgevende collega’s ruim voordat de leerlingbespreking plaatsvindt. En wat uit de leerlingbespreking komt, wordt opgevolgd met een actielijst, die ik met ouders en leerlingen bespreek.” Een leerling die bijvoorbeeld moeite heeft om overzicht aan te brengen, laat Anouk wekelijks een moment met haar inplannen om samen huiswerk en leerwerk te plannen.

“Dat de leerlingen op hun eigen gedrag reflecteren, helpt me om meer de diepte in te gaan qua begeleiding”

Motivatie neemt af

De inzichten over de voortgang helpen ook om invulling te geven aan het Nationaal Programma Onderwijs. “Het allerbelangrijkste daarbij is dat we er zijn voor de leerling en weten waar hij staat en wat hij nodig heeft”, aldus Nick. “Cognitief zien we dat de vwo-klassen zich in deze coronatijd het beste redden. Op de mavo en havo laat het gebrek aan directe sturing en structuur zich meer voelen. De motivatie neemt daar sterk af en de resultaten zijn lager dan normaal. Daarom is het goed om te vragen hoe de leerling daar zelf naar kijkt en wat wij kunnen doen om te helpen.” Dat lukt volgens Nick en Anouk met een gedegen jaarplanning met een terugkerende cyclus waarin de dialoog tussen leerling en mentor, tussen mentor en vakdocent, en tussen leerling, mentor en ouders is ingebed.

“Onderwijs is geen kwestie van interventies, het gaat om de structurele kwaliteit van de leraren”

Het echte niveau

Anouk: “Door corona ontbrak die dialoog en daarom ben ik zo blij met deze pilot. Het is mijn taak als mentor om een zo compleet mogelijk beeld van iedere leerling te krijgen en dat is nu lastiger dan ooit. De zelfreflectie- en leerdoelformulieren en natuurlijk ook de kennis over de voorgaande leerjaren hebben me geholpen om het echte niveau van de leerlingen te bepalen. Het grootste deel van mijn mentorleerlingen gaat over naar vwo-4. En doordat ik een goed beeld heb, weet ik ook welke ondersteuning ik straks vanuit het NPO nodig heb. Hoe dat uitpakt, is aan de schoolleiding.”

Zinvolle interventies

Het Einstein Lyceum is onderdeel van scholengroep Nieuw Zuid en kan niet alleen over de interventies beslissen. Vooruitlopend op de menukaart van het NPO bedacht de school al wel een aantal hoofdrubrieken. “Qua kennis denken we na over een bijlesstructuur of extra personeel”, zegt Nick. “En voor de sociaal-emotionele ontwikkeling willen we meer sport- en spelactiviteiten organiseren. Maar eerlijk gezegd worstel ik ook met de vraag hoe we ervoor kunnen zorgen dat de 700 euro per leerling rendement oplevert. Dat bedrag schept verwachtingen bij ouders; wat doen wij voor extra’s met dat geld? Onderwijs is geen kwestie van interventies, het gaat om de structurele kwaliteit van de leraren. Ik wil hen ontzorgen zodat zij de goede dingen voor de leerlingen kunnen doen.”

Meer lezen

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp of wil je tips en ervaringen delen met andere collega’s? Op Edualdo.nl delen leraren en schoolleiders uit het vo én po hun vragen en antwoorden over allerlei onderwerpen.

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp? Neem contact met ons op en we helpen je verder.

contact

Blijf op de hoogte

Meld je aan voor de Voortgezet Leren nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws en praktijkvoorbeelden:

Meld je aan