Differentiëren op afstand, hoe doe je dat?

Differentiëren op afstand, hoe doe je dat?
Merel Hoogendoorn

Hoe overzie je wat leerlingen doen in de online les? En hoe differentieer je per niveau of per leerling? Lees hier over extra controles inbouwen en zo compleet mogelijk lesgeven.

Niet nieuw

Merel Hoogendoorn is lerares Duits aan de GSG Leo Vroman in Gouda en aan het Da Vinci College in Leiden. Ze geeft brugklasleerlingen les op mavo/havo- en havo/vwo-niveau. Daarnaast is ze mentor van een atheneum-plusklas. Voor Merel is lesgeven op afstand niet nieuw. “Omdat er een tekort aan leraren Duits is, geef ik sinds de start van het schooljaar les op afstand vanuit mijn eigen huis voor brugklassers van het Da Vinci College in Leiden. Via een videoverbinding gaf ik de leerlingen les. Zij zaten in een klas en een onderwijsassistent hielp hen tijdens de les en hield alles in de gaten.”

Minder controle

Wat is het verschil tussen de manier van lesgeven op afstand toen en lesgeven tijdens de corona-crisis? “Het zit vooral in de verminderde controle. Eerst kon ik via mijn scherm de klas in de gaten houden en meekijken of een boek wel werd gepakt. Nu hebben de leerlingen de camera uitstaan omdat het anders afleidt. Ook schoot de onderwijsassistente wanneer nodig te hulp. Nu moet ik erop vertrouwen dat alle leerlingen meedoen. Ik houd dat in de gaten door aan het begin van de online les via Microsoft Teams alle leerlingen individueel te vragen waar iemand is gebleven en of het goed gaat. Maar dat gaat dus van de 45 minuten lestijd af. Ook bouw ik controlemomenten in. Bijvoorbeeld door voorafgaand aan een kijk-fragment te vragen wat leerlingen denken dat er gaat gebeuren. Vervolgens kijk ik in de chat wie reageert. Leerlingen die het fijn vinden om in hun boek te werken, vraag ik om een foto van een gemaakte opdracht te maken en die via Teams te sturen. En ik voeg extra toetsjes toe via Go Formative, puur om de voortgang te meten. Met de toetsresultaten zie ik hoe de leerlingen ervoor staan. Als ik merk dat iets onduidelijk is bij een aantal leerlingen, vraag ik hen om na de les even te blijven hangen voor extra uitleg.”

Tip
Controleer bij elke tool die je inzet hoe de gebruikersgegevens (waaronder die van leerlingen) worden verwerkt. Voldoen ze aan de Privacywetgeving? Neem bij twijfel contact op met de functionaris gegevensbescherming op je school.

Adaptieve methode

In Gouda stond Merel tot voor de crisis wel fysiek voor de klas. Daar werkt ze met een digitale, adaptieve leermethode. “Eerst gaf ik zo’n vijftien tot twintig minuten instructie in de klas, daarna coachte ik de leerlingen. Dat vindt nu allemaal online plaats. Op basis van hoe de leerlingen de online lessen maken, deelt het programma leerlingen in in de routes a, b of c. Zo werkt iedere leerling zo veel mogelijk op het eigen niveau. Dat ik in Leiden al met digitale middelen werkte, is nu een voordeel. Ik wist al hoe je een scherm moest delen en maakte al PowerPointpresentaties met daarin video-instructies.”

“Ik bouw extra controlemomenten in om te kijken of iedereen meedoet”

Per niveau

Hoe geeft Merel anders les op afstand aan haar verschillende niveaus leerlingen? “Een atheneumleerling gebruikt de online les bij voorkeur om meteen vragen te stellen en wil verder ‘gewoon’ door met zijn of haar schoolwerk. Tijdens de les geef ik antwoord op hun vragen. Voor mavoleerlingen is dat anders. Bij hen werkt het goed om de stof meer op te delen en veel te herhalen. Ook vinden zij het leuk als je meer actieve online lessen geeft. Denk bijvoorbeeld aan quizzen, een Duits tv-fragment bekijken en bespreken wat je hebt gezien of wedstrijdjes in de chat doen om de aandacht erbij te houden. Ik probeer mijn lessen voor ieder niveau zo compleet mogelijk te maken door schriftelijk, via online les én via instructievideo’s zaken uit te leggen. In die instructievideo’s leg ik bijvoorbeeld uit wat leerlingen precies moeten doen en waar ze opdrachten kunnen vinden. Ik merk dat de mavoleerlingen er meer naar kijken dan de vwo’ers. Dat zie ik aan hoe vaak de instructies bekeken zijn. Ook zet ik soms een gekke bril op tijdens het maken van een instructiefilmpje en kijk ik of er opmerkingen over komen via de chat.”

“Mavoleerlingen vinden actieve online lessen leuk, atheneumleerlingen stellen meer vragen”

Leren kennen

“Gelukkig heb ik mijn leerlingen al goed leren kennen gedurende het jaar. Ik weet wat ze moeilijk vinden en waar ze goed in zijn. Dat maakt het makkelijker om te differentiëren, in de klas en op afstand. Wanneer een leerling spreken in het Duits in de klas bijvoorbeeld lastig vindt, vraag ik nu om een geluidsfragment te sturen, of we doen het één op één via Teams. Ook geef ik schriftelijk uitgebreid uitleg bij de gemaakte toetsen als er zaken nog onduidelijk zijn.” Hoe ervaren de leerlingen het onderwijs op afstand? “Als ik moet generaliseren denk ik dat mijn atheneumplus-klas deze manier van onderwijs wel prettig vindt. Ze krijgen iedere week een weekplanning om af te werken en dat doen ze over het algemeen snel en geconcentreerd. Sommige leerlingen vragen zelfs om meer werk. Ze kunnen heel zelfstandig werken, maar missen wel hun klasgenoten. Ik denk dat dit laatste nog wel meer geldt voor mavoleerlingen. Ze zeggen regelmatig dat ze heel graag weer naar school komen om contact te hebben met medeleerlingen en leraren. Zij hebben misschien wat meer moeite met zelfstandig werken, maar dat verschilt per kind.”

Stroomversnelling

Binnenkort komt deze periode van thuisscholing en coronacrisis ten einde. Wat hoopt Merel dat scholen meenemen van deze tijd? “Ik hoop dat we de lessen van deze periode van stroomversnelling gebruiken voor onderwijsontwikkeling in de toekomst. Bijvoorbeeld als het gaat om lesgeven aan kinderen die langdurig ziek thuis zitten. En misschien kan het op afstand lesgeven een structurele oplossing bieden bij tekorten, zoals bij leraren Duits. Ook mooi is dat je als leraar nu nog beter nadenkt over hoe je de stof aanbiedt. Is dit interessant genoeg? Hoe maak ik het leuk? En ik vind de overleggen met collega’s nu veel efficiënter. Daarnaast vind ik mooi aan deze tijd dat je merkt hoe behulpzaam leerlingen zijn. Ze willen helpen als een video niet afspeelt en zijn niet allemaal verdwenen als ik even weg ben uit een digitale les. Je werkt echt samen met elkaar. Misschien mis ik ze daarom nog wel meer.”

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp of wil je tips en ervaringen delen met andere collega’s? Op Edualdo.nl delen leraren en schoolleiders uit het vo én po hun vragen en antwoorden over allerlei onderwerpen, zoals lesgeven op afstand.

Deel dit bericht

Misschien vind je dit ook interessant:

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp? Neem contact met ons op en we helpen je verder.

contact

Blijf op de hoogte

Meld je aan voor de Voortgezet Leren nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws en praktijkvoorbeelden:

Meld je aan