De grootste uitdagingen van afstandsonderwijs: contact met leerlingen en kwaliteit bewaken

De grootste uitdagingen van afstandsonderwijs: contact met leerlingen en kwaliteit bewaken

Al twee dagen na het sluiten van de scholen richtte het overgrote deel van de scholen het onderwijs online in. Drie uitdagingen kwamen opvallend vaak naar voren: hoe ondersteunen we kwetsbare leerlingen, hoe volgen we het leerproces van leerlingen en hoe bewaken we de kwaliteit van toetsen en examens? Lees wat we leren van de afgelopen tijd.

In contact komen én blijven met leerlingen

De omschakeling van offline naar online onderwijs maakt sommige leerlingen letterlijk onzichtbaar, ervaren leraren en schoolleiders van bijna alle scholen. Contact zoeken met leerlingen én houden is de uitdaging. Het Greijdanus Meppel maakte in korte tijd een digitaal exit-ticket. Vestigingsdirecteur Ton Sebens: “Op zo’n exit-formulier beantwoorden leerlingen na iedere les een aantal vragen. Daardoor weten we na iedere les welke leerlingen actief meedoen en het geeft ons inzicht in het leerproces.” Op andere scholen kiezen leraren voor wekelijkse individuele coachgesprekken of verdelen ze grotere klassen in kleine groepen, waardoor digitaal contact makkelijker wordt. “Ik heb de leerlingen over mijn drie lesuren verdeeld, waardoor ik niet drie keer dertig leerlingen zie, maar drie keer tien leerlingen”, vertelt een docent van een school in Alphen aan den Rijn.

“Instructievideo’s helpen bij de motivatie”

Motivatie behouden

Nu het thuisonderwijs steeds langer duurt is afnemende motivatie een behoorlijke uitdaging, merken veel leraren en schoolleiders. Mike Boelhouwers, wiskundedocent, rekencoördinator en remedial teacher aan het Oostvaarders College, houdt daar in zijn aanpak rekening mee. Hij motiveert leerlingen door vooral individuele feedback te geven op huiswerkopdrachten. Dat werkt, merkt hij: “Ik heb nog nooit zo goed gemaakt huiswerk gezien!” Aardrijkskunde docent Roy Helmerhorst van het Anna van Rijn College betrekt zijn leerlingen via social media, waarop leerlingen sowieso actief zijn: “Via Instagram kunnen leerlingen mij vragen stellen. Sinds de school dicht is beantwoord ik die vragen wekelijks via een livestream op YouTube. Daarnaast maak ik nu extra lesvideo’s.” Roy merkt dat zijn leerlingen de video’s ook in deze periode graag kijken. Dat bevestigen leerlingen van het Minkema College: instructiefilmpjes helpen bij de motivatie. Veel scholen werken de afgelopen periode daarnaast intensiever met leerdoelen. “Heldere leerdoelen geven zicht op de voortgang én geven leerlingen vaak ruimte om zelf keuzes te maken. Dat motiveert”, ervaart directeur ICT en docent robotica, media en maakonderwijs Herman Rigter.

Het sociale aspect van school vasthouden

Eens te meer blijkt hoe belangrijk school is als sociale ontmoetingsplek. “Leerlingen willen gezien worden en missen de interactie met klasgenoten en leraren”, merkt afdelingsleider Annet van de Wouw van het Minkema College. Via onder andere groepsopdrachten, digitale pauzes, challenges, pubquizzen en een ‘quarantaine kwartet’ proberen scholen de sociale interactie te vergroten.

“Leerlingen missen de interactie met klasgenoten en leraren”

Extra begeleiding voor kwetsbare leerlingen

Wat doe je als blijkt dat leren op afstand echt niet lukt of thuis geen veilige plek is? Op sommige scholen komen die leerlingen tóch naar school. Het gaat om kleine groepen leerlingen waar grote zorgen over zijn. Er wordt streng op toegezien dat er voldoende afstand wordt gehouden, verzekeren de scholen. Maar het merendeel zoekt digitale manieren om te zorgen voor nauwer contact en begeleiding van leerlingen die dat het meest nodig hebben. In de praktijk blijken mentoren en coaches hierin een grote rol te spelen. Academie Tien pakte het anders aan: de school stampte in korte tijd een buddyproject uit de grond. Een vrijwilliger (video)belt drie keer per week dertig minuten met een leerling om te vragen hoe het gaat. Het project werd zo’n succes, dat het met hulp van de VO-raad is opgeschaald. Inmiddels kunnen alle leerlingen in Nederland gebruik kunnen maken van het buddyproject.

Gebrek aan devices

Een andere uitdaging: niet alle leerlingen beschikken over een device en/of toegang tot internet. Waar Sivon begin april 6.800 devices beschikbaar stelde voor leerlingen in po, vo en mbo, regelden scholen ook zelf devices voor de leerlingen. Ook voor Academie Tien was dit een uitdaging, vertelt mentor en coördinator van het buddyproject Rolf de Jong: “We zijn een iPadschool, dus alle leerlingen beschikken daarover. Alleen niet iedereen had internet thuis. Uiteindelijk regelden we dat voor alle leerlingen, bijvoorbeeld via wifi van buren.”

Een kritische blik op het PTA

Naarmate het afstandsonderwijs langer duurt en de centrale eindexamens werden geschrapt, blijken toetsen en examens op afstand onvermijdelijk. Sommige scholen keken nog eens kritisch naar het Programma van Toetsing en Afsluiting (PTA), andere kiezen juist voor het behoud ervan. Het Element verving de tussentijdse toetsen in het PTA met opdrachten die de eindtermen dekken. De schoolexamens bestaan nu uit digitale opdrachten, zoals een presentatie via videobellen, een blog of een werkstuk.

“Je kunt in vier stappen van de oorspronkelijke een alternatieve, digitale toets maken”

Alternatieve toetsen

Er worden meer valide manieren van toetsen op afstand ontdekt: van een (bredere) inzet van formatieve evaluatie tot openboektoetsen en het omzetten van (delen van) schriftelijke schoolexamens naar praktische opdrachten voor thuis. “Je kunt in vier stappen van de oorspronkelijke een alternatieve, digitale toets maken”, leggen toetsdeskundigen Tamara van Schilt-Mol en Desirée Joosten-Ten Brinke uit.

Fraude voorkomen

Fraude voorkomen blijft wel een uitdaging. Maar volgens rector Corrie Eriks van OSG De Hogeberg hoeft dat geen probleem te zijn: “Vraag leerlingen bijvoorbeeld om hun aantekeningen bij het antwoordformulier te uploaden, zodat je kan nagaan hoe een leerling tot een bepaald antwoord kwam. Of laat leerlingen weten dat er steekproefsgewijs contact met hen wordt opgenomen om de gegeven antwoorden toe te lichten.” Op locatie !mpulse van OSG Piter Jelles helpt een toetsprotocol fraude en onrechtmatigheden voorkomen. “Dat is nooit honderd procent waterdicht”, vertelt examensecretaris, decaan en coach Ernesto Lemke. “Maar dat is surveilleren in een lokaal ook niet.”

Heb jij vragen over dit onderwerp of wil je tips en ervaringen delen met andere collega’s? Op Edualdo.nl delen leraren, teamleiders en schoolleiders uit het vo én po hun vragen en antwoorden over allerlei onderwerpen, zoals lesgeven op afstand.

Deel dit bericht

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp? Neem contact met ons op en we helpen je verder.

contact