PROFESSIONALISERINGLERARENTEAMLEIDERS

Dankzij beeldcoaching krijg je persoonlijke feedback op je les

Dankzij beeldcoaching krijg je persoonlijke feedback op je les

Een open blik op je pedagogisch, didactisch handelen, dat is wat beeldcoaching geeft. Voorwaarde is dat je je richt op wat goed gaat én afbakent wat je wil verbeteren. In gesprek met beeldcoach Jeroen Verstegen en docent wiskunde Han Huisman van het Amadeus Lyceum.

“De kracht zit in de camerabeelden”, stelt Jeroen. “Ze maken je bewust van wat je doet en wat voor reactie dit bij leerlingen oplevert. Bovendien ben je niet overgeleverd aan interpretatie, want de beelden spreken voor zich.” Hij is docent aardrijkskunde en startte het schooljaar 2019-2020 als beeldcoach van de afdeling vmbo van het Amadeus Lyceum in Utrecht. Het managementteam van de school stelde bij de start van dat schooljaar op elke afdeling naast de afdelingsleider een mentorcoach en een beeldcoach aan. Dit past bij de doelen van de school om leraren meer zelfstandig en zelfsturend te leren werken, met ruimte voor creativiteit en persoonlijke ontwikkeling. Beeldcoaching draagt hieraan bij. Alle beginnende leraren doen eraan mee, ook omdat het vanuit de overheid verplicht is om hen begeleiding te geven. Ervaren leraren doen vrijwillig mee.

Beeldcoachen als voorwaarde

Een van de leraren die Jeroen coacht, is zij-instromer Han Huisman. Hij gooide in maart 2019 het roer om en ging van manager in de uitzendbranche en detachering terug naar de schoolbanken met als doel leraar wiskunde te worden. Bij het Amadeus College kwam hij als stagiair terecht in een ervaren team leraren. “Dat ging me zo goed af dat ik af en toe een les mocht geven in bijzijn van mijn begeleider. De conrector stelde voor dat ik al tijdens mijn opleiding écht voor de klas ging staan, maar onder de voorwaarde dat ik beeldcoaching ging doen.”

Leervraag

Beeldcoaching werkt als volgt: een leraar heeft een leervraag. Tijdens een voorgesprek bespreken beeldcoach en leraar die, plus wat er in beeld wordt gebracht. Jeroen: “Belangrijk is om de leervraag zo concreet mogelijk te formuleren.” Han: “Als je niet afbakent wat je wil weten, verzuip je in je eigen video, want je kunt er ontzettend veel uithalen. Mijn leerdoel was om leerlingen betrokken te houden bij de les. Ik start een onderwerp meestal met een verhaal waarmee ik de leerlingen weet te boeien. Dan vertel ik bijvoorbeeld over de piramides en de stelling van Pythagoras. Ik had het gevoel ze kwijt te raken op het moment dat ik de overstap maakte van een verhaal vertellen naar de wiskundige uitleg.”

Han: ‘Als je niet afbakent wat je wil weten, verzuip je in je eigen video’

Bewust positief

Na het bespreken van de leervraag, filmt de beeldcoach de les. Docent en leerlingen komen in beeld. “De leerlingen vinden dat eerst wat ongemakkelijk, maar het went snel”, vindt Jeroen. Vervolgens kijken coach en docent samen naar wat er goed ging op de beelden. “De insteek is bewust positief. Het beeldcoachen gaat om hulp geven en valt buiten de beoordelingscyclus.” Han: “Vaak weet je echt wel waar het misgaat. De vraag is: wat voor goede handelingen kun je inzetten om dat te voorkomen?”

Specifiek en diepgaand

Begin 2020 nam Jeroen een les van Han op. Han: “Ik zag dat ik verkrampte toen een leerling een opmerking maakte tijdens een omschakelmoment. Jammer, want ik had die opmerking juist kunnen gebruiken om de leerling aangehaakt te houden. Ook heb ik geleerd dat ik van nature veel rust uitstraal omdat ik een grote vent ben met mijn 1,95 meter. Mijn grote, kalme bewegingen en passen zorgen voor rust in de klas. Maar om leerlingen bij de les te houden, is ook wat actie nodig. In mijn geval mag ik dus meer bewegen. Dankzij beeldcoaching krijg je specifieke en diepgaande feedback.”

Jeroen: ‘Belangrijk is om de leervraag zo concreet mogelijk te formuleren’

Opleiding tot coach

Het Amadeus College heeft een trainingsbureau in de arm genomen om de beeldcoaches op te leiden. Jeroen vertelt: “Je leert hoe je technisch filmt en hoe je een intake- en nagesprek voert. Wanneer ga je op iets in en wanneer luister je? In het eerste jaar van een nieuwe docent filmt Jeroen twee lessen, in het tweede jaar minimaal één en in het derde begeleidingsjaar komt hij op verzoek. Het afgelopen jaar coachte hij vier leraren tijdens acht lessen. “Door corona lag het beeldcoachen een tijdlang stil”, vertelt Jeroen. “De tijd en energie ging naar het omschakelen naar digitaal lesgeven. Je kunt beeldcoaching tijdens een online les inzetten op didactisch gebied: wat bied je aan en hoe doe je dat? Maar voor andere leervragen is het niet mogelijk omdat je de interactie niet in beeld hebt. Je ziet bijvoorbeeld wel wat een docent doet, maar niet hoe leerlingen daarop reageren.”

Verschil merken

De school evalueert twee keer per jaar door deelnemende leraren te bevragen. Of de leerlingen verschil merken, vindt Han lastig te zeggen. “De verschillen zijn voor hen denk ik niet zo groot. Zelf merk ik het wel. Ik verwerk wat ik heb geleerd in mijn lessen. Zo probeer ik flexibeler om te gaan met reacties en ze te gebruiken in mijn verhaal in plaats van ze af te stoppen. En ik maak nu gebruik van meerdere werkvormen in één les, bijvoorbeeld eerst een korte uitleg of een individuele opdracht en daarna gaan de leerlingen samen aan de slag met werkbladen. Ik was bang dat het dan te onrustig zou worden, maar de beelden laten zien dat dat meevalt.”

Tips

  • Oefen als beeldcoach veel met filmen zodat je de techniek onder de knie krijgt.
  • Voor constructieve feedback is het essentieel om een positieve aanpak toe te passen.
  • Formuleer leervragen scherp, anders geven de beelden te veel informatie.
  • Bekijk de beelden alsof iemand anders in beeld is, dat maakt het minder confronterend.
  • Zorg voor een goede match tussen coach en docent. Schroom niet om te wisselen wanneer dit niet zo is. Leraren stellen zich kwetsbaar op en moeten zich veilig voelen.
  • Het boek Didactisch coachen geeft inzicht.
  • Kijk op Klaswijs voor tips over communicatie tijdens de les.

Het Amadeus College neemt deel aan het innovatietraject met als thema ‘Wat betekent je onderwijsconcept voor de organisatieontwikkeling?

Meer lezen

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp of wil je tips en ervaringen delen met andere collega’s? Op Edualdo.nl delen leraren en schoolleiders uit het vo én po hun vragen en antwoorden over allerlei onderwerpen.

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp? Neem contact met ons op en we helpen je verder.

contact

Blijf op de hoogte

Meld je aan voor de Voortgezet Leren nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws en praktijkvoorbeelden:

Meld je aan