Kunnen leerlingen zelfsturend gedrag vertonen?

In de onderwijspraktijk bestaan er verschillende vormen van gepersonaliseerd leren. Aan de ene kant kan de sturing van het leren ten dele of volledig bij de docent worden gelegd. Aan de andere kant kan de leerling ook zelf het leerproces ter hand nemen. Het hangt van de leeftijd, kennis en ervaring van leerlingen af of zij zelfsturing aankunnen. Veel tieners kunnen nog niet volledig zelfstandig leren, omdat de hersenfuncties die voor dit leergedrag nodig zijn, nog niet volledig zijn ontwikkeld.

Zo veranderen het denkvermogen en de uitvoerende functies van de hersenen nog in belangrijke mate tijdens de adolescentie. Hersenen ontwikkelen zich door ‘rijping’, maar ook het opdoen van nieuwe ervaringen en uitdagingen zijn essentieel voor de ontwikkeling van de hersenen. Door onderzoekers wordt dan ook gewezen op het belang van stimulering van zelfsturing in het onderwijs. Door gepaste feedback, het uitdagen en inspireren van leerlingen en een motiverende rol van de docent kan zelfregulatie worden gestimuleerd. Daarnaast bevorderen de volgende factoren zelfsturing door leerlingen:

  • Expliciete instructie van zelfregulerende strategieën die geïntegreerd zijn in de vakken.
  • Geleidelijke overgang van sturing door docent naar zelfregulatie door leerling.
  • Stimuleren van hardop denken door de leerlingen en het gesprek met hen aangaan over leren, leerprocessen en het vergaren van kennis.
  • Aanwezigheid van een emotioneel ondersteunende omgeving van aanmoediging en veiligheid.

Dit antwoord is gebaseerd op literatuuronderzoek door de Kennisrotonde naar aanleiding van een vraag van het Scala College. Bekijk deze link voor het uitgebreide antwoord op de vraag en de bronnen die daarvoor gebruikt zijn:

Er is ook een praktijkvoorbeeld over geschreven op de website van Leerling 2020.