EIGENAARSCHAP VAN LEERLINGENMAATWERKMAATWERK ORGANISERENWERKEN MET LEERDOELENLERARENSCHOOLLEIDERS

Winst behalen met leerstrategieën: meer inzicht, zelfvertrouwen en leerplezier

Winst behalen met leerstrategieën: meer inzicht, zelfvertrouwen en leerplezier
Anne Roose-Pieffers en Ina van Rijssen-Oosterbroek

Leren, concentreren, plannen, jezelf motiveren; de ene leerling kan prima zelfstandig werken, de ander juist niet. Met een training over leerstrategieën valt veel winst te behalen, zo ervaren leraren op Greijdanus Meppel.

Leerlingen die zelfverantwoordelijkheid nemen voor hun eigen leren, leren efficiënter. “Maar dat kunnen ze niet op een zelfverantwoordelijke manier leren, dus daar moeten we ze bij helpen”, zegt bestuurder (en voormalig schoolleider) Ton Sebens. Greijdanus biedt onderwijs met de visie dat er ruimte is voor persoonlijk leren. Vanuit de identiteit van de school is daarbij aandacht voor de waarden ‘samen’ en ‘samenwerken’ en hoe mensen zich verhouden tot elkaar. “Ook willen we het eigenaarschap van het leren bij de leerlingen neerleggen”, aldus Ton. “De training over leerstrategieën geeft inzicht in hun leerproces.”

Persoonlijke hulpvraag

Al voor COVID-19 was het aanleren van executieve functies een aandachtspunt op Greijdanus. Maar tijdens de lockdowns werd het verschil in hoe leerlingen leren, duidelijker dan ooit. Veel leerlingen wisten niet hoe ze thuis zelfstandig moesten werken en kwamen tijdens de lockdowns toch naar school. Ton vroeg aan onderwijsondersteuner Anne Roose-Pieffers om na te gaan hoeveel leerlingen een persoonlijke hulpvraag hadden. Anne: “We inventariseerden via de mentoren hoe leerlingen er vakinhoudelijk, sociaal-emotioneel en qua leren voor stonden. Zo kwam een groep van ongeveer 140 leerlingen uit alle leerjaren en niveaus in beeld. Ongeveer tachtig daarvan hadden een persoonlijke hulpvraag op het gebied van leerstrategieën.”

‘Een voorwaarde voor succes is dat de leerlingen gemotiveerd zijn, een doel hebben en inzien dat er verbetering is in hun leerproces’

Voorwaarde voor succes

Om te kijken hoe ze die leerlingen konden helpen, werkte Anne samen met Ina van Rijssen-Oosterbroek, lerares Duits en mentor van een kaderberoepsklas. “Ik probeer altijd al van alles uit om mijn leerlingen in de denkstand te krijgen”, vertelt Ina. “We doken twee maanden in interessante literatuur en wetenschappelijke artikelen en ontwikkelden daarna de training.” Beide waren enthousiast over de leerstrategieën van Pieternel Dijkstra, Petra Bunnik en Aimee Krikke en hun theorie vormt de basis voor de training die de leerlingen in schooljaar 2020-2021 volgden. “Een voorwaarde voor succes is dat de leerlingen gemotiveerd zijn, een doel hebben en inzien dat er verbetering mogelijk is in hun leerproces.”

Inzicht in eigen leerproces

De training bestaat uit tien afleveringen met theorie én praktische oefeningen met methodes en technieken. Daarmee leren de leerlingen bijvoorbeeld hoe ze met afleiding kunnen omgaan of hoe ze hoofd- en bijzaken uit de lesstof overzichtelijk kunnen noteren. De eerste aflevering gaat over hoe je hersenen werken en in de tweede les maken de leerlingen een test om zichzelf te leren kennen. En van daaruit formuleren leerlingen zelf hun leerdoel of leervraag voor deze training: Ben ik goed in woordjes leren, samenvatten of plannen? Heb ik moeite met concentreren? En hoe motiveer ik mezelf om te leren? Dat weten, geeft inzicht in hun eigen leerproces en helpt om te kijken welke aanpak het best werkt.

Kracht van de training

“De kracht van de training is dat we elke les een ander onderwerp aanreiken en dat de leerlingen oefenen met nieuwe vormen van leren die zoveel mogelijk aansluiten bij wat ze moeten leren”, legt Anne uit. “Zo vroegen we vakdocenten bijvoorbeeld om rijtjes woorden die leerlingen voor een volgende toets moeten leren.” Anne en Ina betrokken ook vijf enthousiaste onderwijsondersteuners en twee leraren bij het geven van de training. Anne: “De lijntjes waren kort en Ina en ik deelden onze kennis en bereidden de afleveringen voor. Onze collega’s hoefden zich alleen in te lezen en de training te geven.” Dat deden ze in groepjes van maximaal vijftien leerlingen, één dag per week gedurende twee lesuren. “Die tijd is echt nodig om een goede les te kunnen geven”, zegt Ina.

‘Veel leerlingen gaven aan dat ze nu inzicht hebben in hun eigen leerproces en weten hoe ze actief en efficiënt kunnen leren’

Dubbel effect

Volgens Ton is het succes van de training mede te danken aan het enthousiasme van Ina en Anne. “Zij hebben de goede focus en deze vorm van leren past helemaal bij onze visie”, zegt hij. “Het komt nu echt van de grond en dankzij de NPO-gelden kunnen we versneld alle leraren erin trainen. Zo ontwikkelen en verbeteren zij hun eigen competenties en daar gaat een dubbel effect vanuit. Op korte termijn helpen ze de leerlingen om zelfverantwoordelijk te leren en op lange termijn levert dat een getraind lerarenkorps op dat we duurzaam kunnen inzetten.”

Positieve ervaringen

Dat de training over leerstrategieën veel oplevert, blijkt uit de pitch die elke leerling in de laatste aflevering (‘Laat jezelf zien’) gaf. Veel leerlingen gaven aan dat ze nu inzicht hebben in hun eigen leerproces en weten hoe ze actief en efficiënt kunnen leren. In de lessen zie je dat ze meer leerplezier en zelfvertrouwen hebben. Doordat ze onderling (leer)ervaringen konden uitwisselen, ontstond een verzameling van positieve ervaringen die hen echt verder heeft geholpen. Want als de ene manier van leren voor jou niet werkt, dan kun je altijd nog een andere proberen.”

Tips:

  • Anne en Ina verzamelden materialen en werkvormen via podcasts en het Instagramaccount van ’t Leerlab.
  • Daar vind je bijvoorbeeld ook uitleg over de Pomodoro-techniek, een manier om met afleiding om te gaan door 25 minuten te focussen en dan even pauze te houden.
  • Een andere methode die Anne en Ina in de training opnamen, is de Cornell-methode. Daarmee leren leerlingen hoofd- en bijzaken uit een les of van de leerstof overzichtelijk te noteren.
  • Ook handig: het Handboek Leren.

Bekijk ook

Nadenken over de identiteit van je school en over de vraag of je visie nog wel past bij wat de maatschappij van je vraagt? Dit en vele andere handvatten rondom het vormgeven van de identiteit van je school komen aan bod in het boek ‘Een school in transitie’, dat door Greijdanus is uitgegeven. Het boek werd geïnitieerd door voormalig bestuurder Martin Jan de Jong.

Meer weten?

Heb jij vragen over dit onderwerp? Neem contact met ons op en we helpen je verder.

contact

Blijf op de hoogte

Meld je aan voor de Voortgezet Leren nieuwsbrief en ontvang het laatste nieuws en praktijkvoorbeelden:

Meld je aan